Âkil Muhtar Özden

What the work records#

Career details recorded in this work. Resolved AH years have an approximate Gregorian label; dates from other calendars remain as written. Salary amounts are in kuruş when recorded. Recorded Turkish wording stands in single quotation marks.

• Date as recorded: komitelerle (Jöntürkler) hiçbir ilişkisinin olmadığını ve sadece dersleriyle ilgilenip, ‘münzeviyâne’ hayat geçirdiğini belirtmesiyle aylık 300 frank maaş verilmeye devam edilmiştir1. Genel öğrenci tahsisatlarının kaldırılmasından (Mart 1902) sonra ülkeye dönmemiş, üniversiteden mezuniyetini müteakip, bir yıl da (1902-1903) Pasteur Enstitüsü’nde ders görmüştür (Barlas 2001: 208). 1903’ün başından itibaren Cenevre Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde iç hastalıkları, farmakodinami ve halk sağlığı asistanı olarak çalışmıştır. 1904’te Kronik Beyin ve Omurilik Menenjiti adlı tezini tamamlamıştır. Uygulamalı tedavi ve tıp müfredatı dersleri verdiği Cenevre Üniversitesi'nde 1907'de doçent oldu. Tıp Literatürüne “Kobay Sırt Cildi Refleksi” veya “Muhtar Refleksi” olarak geçen ünlü buluşunu bu sırada gerçekleştirmiştir. Ayrıca anestezik maddelerin tesirlerini meydana koyan bir usul bulmuştur. Kloralosun hayvanları refleksleri bozmadan uyuttuğunu, dolayısıyla hayvan deneyleri için ideal bir anestezik olduğunu ortaya koymuştur. II. Meşrutiyet’in ilanıyla birlikte Mekteb-i Mülkiye-i Tıbbiye’nin yeniden düzenlenmesi adına oluşturulan kadroya dahil olmak üzere Hükümetin davetiyle 1908’de yurda dönmüştür (Gövsa: 305; Barlas 2001: 207, 208, 214; Demirel 1999: 432). Bundan sonraki hayatı ve faaliyetleri, Türkiye’ye katkılarının ele alınacağı, III. Bölümde anlatılacaktır. Bu iki kardeşin ortancası olan Kemal Muhtar (Özden) (1874-1958) da askeri hekimdir (Rıza Tahsin II, 1328: 106; Rıza Tahsin II, 1991: 80). [Native date: 1903]
• Year not given: komitelerle (Jöntürkler) hiçbir ilişkisinin olmadığını ve sadece dersleriyle ilgilenip, ‘münzeviyâne’ hayat geçirdiğini belirtmesiyle aylık 300 frank maaş verilmeye devam edilmiştir1. Genel öğrenci tahsisatlarının kaldırılmasından (Mart 1902) sonra ülkeye dönmemiş, üniversiteden mezuniyetini müteakip, bir yıl da (1902-1903) Pasteur Enstitüsü’nde ders görmüştür (Barlas 2001: 208). 1903’ün başından itibaren Cenevre Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde iç hastalıkları, farmakodinami ve halk sağlığı asistanı olarak çalışmıştır. 1904’te Kronik Beyin ve Omurilik Menenjiti adlı tezini tamamlamıştır. Uygulamalı tedavi ve tıp müfredatı dersleri verdiği Cenevre Üniversitesi'nde 1907'de doçent oldu. Tıp Literatürüne “Kobay Sırt Cildi Refleksi” veya “Muhtar Refleksi” olarak geçen ünlü buluşunu bu sırada gerçekleştirmiştir. Ayrıca anestezik maddelerin tesirlerini meydana koyan bir usul bulmuştur. Kloralosun hayvanları refleksleri bozmadan uyuttuğunu, dolayısıyla hayvan deneyleri için ideal bir anestezik olduğunu ortaya koymuştur. II. Meşrutiyet’in ilanıyla birlikte Mekteb-i Mülkiye-i Tıbbiye’nin yeniden düzenlenmesi adına oluşturulan kadroya dahil olmak üzere Hükümetin davetiyle 1908’de yurda dönmüştür (Gövsa: 305; Barlas 2001: 207, 208, 214; Demirel 1999: 432). Bundan sonraki hayatı ve faaliyetleri, Türkiye’ye katkılarının ele alınacağı, III. Bölümde anlatılacaktır. Bu iki kardeşin ortancası olan Kemal Muhtar (Özden) (1874-1958) da askeri hekimdir (Rıza Tahsin II, 1328: 106; Rıza Tahsin II, 1991: 80).
• Date as recorded: komitelerle (Jöntürkler) hiçbir ilişkisinin olmadığını ve sadece dersleriyle ilgilenip, ‘münzeviyâne’ hayat geçirdiğini belirtmesiyle aylık 300 frank maaş verilmeye devam edilmiştir1. Genel öğrenci tahsisatlarının kaldırılmasından (Mart 1902) sonra ülkeye dönmemiş, üniversiteden mezuniyetini müteakip, bir yıl da (1902-1903) Pasteur Enstitüsü’nde ders görmüştür (Barlas 2001: 208). 1903’ün başından itibaren Cenevre Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde iç hastalıkları, farmakodinami ve halk sağlığı asistanı olarak çalışmıştır. 1904’te Kronik Beyin ve Omurilik Menenjiti adlı tezini tamamlamıştır. Uygulamalı tedavi ve tıp müfredatı dersleri verdiği Cenevre Üniversitesi'nde 1907'de doçent oldu. Tıp Literatürüne “Kobay Sırt Cildi Refleksi” veya “Muhtar Refleksi” olarak geçen ünlü buluşunu bu sırada gerçekleştirmiştir. Ayrıca anestezik maddelerin tesirlerini meydana koyan bir usul bulmuştur. Kloralosun hayvanları refleksleri bozmadan uyuttuğunu, dolayısıyla hayvan deneyleri için ideal bir anestezik olduğunu ortaya koymuştur. II. Meşrutiyet’in ilanıyla birlikte Mekteb-i Mülkiye-i Tıbbiye’nin yeniden düzenlenmesi adına oluşturulan kadroya dahil olmak üzere Hükümetin davetiyle 1908’de yurda dönmüştür (Gövsa: 305; Barlas 2001: 207, 208, 214; Demirel 1999: 432). Bundan sonraki hayatı ve faaliyetleri, Türkiye’ye katkılarının ele alınacağı, III. Bölümde anlatılacaktır. Bu iki kardeşin ortancası olan Kemal Muhtar (Özden) (1874-1958) da askeri hekimdir (Rıza Tahsin II, 1328: 106; Rıza Tahsin II, 1991: 80). [Native date: 1907]
• Date as recorded: Âkil Muhtar (Özden) (1877-1949) Türkiye’de deneysel tedavi ve farmakodinaminin kurucusu olup buluşlara sahip önemli bir hekimimizdir4. II. Meşrutiyet’in ilanıyla yurda dönüşünde Tıp Fakültesi’ne Hıfzısıhha (Hijyen) hocası olarak atandı. Aynı yıllarda Fakülte’de modern bir farmakodinami laboratuarı kurmuş, yaptığı hayvan deneyleriyle ilaçların fizyolojik etkilerini öğrencilere deneysel olarak göstererek bizdeki ilk farmakodinami çalışmalarına başlamıştır (1909). Haseki Hastanesi’nde tedavi kliniği kurmuş, Tıp Fakültesi’ndeki dekanlığı süresince de (1916-1921) önemli hizmetleri olmuştur (Barlas 209). Bu esnada Türkçe tıbbi kitapların basılmasına önem vermiştir. Birçok yeni ve eski ilaçların farmakodinamik ve klinik etkilerini incelemiş, bu konuda önemli buluşlara imza atmıştır. Klasik kitaplara Santonin Testi olarak geçen buluşu, uzun yıllar Güney Amerika, Almanya ve Fransa gibi birçok ülke kliniklerinde başarılı bir şekilde kullanılmıştır. [Native date: 1908]
• Date as recorded: Âkil Muhtar (Özden) (1877-1949) Türkiye’de deneysel tedavi ve farmakodinaminin kurucusu olup buluşlara sahip önemli bir hekimimizdir4. II. Meşrutiyet’in ilanıyla yurda dönüşünde Tıp Fakültesi’ne Hıfzısıhha (Hijyen) hocası olarak atandı. Aynı yıllarda Fakülte’de modern bir farmakodinami laboratuarı kurmuş, yaptığı hayvan deneyleriyle ilaçların fizyolojik etkilerini öğrencilere deneysel olarak göstererek bizdeki ilk farmakodinami çalışmalarına başlamıştır (1909). Haseki Hastanesi’nde tedavi kliniği kurmuş, Tıp Fakültesi’ndeki dekanlığı süresince de (1916-1921) önemli hizmetleri olmuştur (Barlas 209). Bu esnada Türkçe tıbbi kitapların basılmasına önem vermiştir. Birçok yeni ve eski ilaçların farmakodinamik ve klinik etkilerini incelemiş, bu konuda önemli buluşlara imza atmıştır. Klasik kitaplara Santonin Testi olarak geçen buluşu, uzun yıllar Güney Amerika, Almanya ve Fransa gibi birçok ülke kliniklerinde başarılı bir şekilde kullanılmıştır. [Native date: 1909]
• Year not given: Âkil Muhtar (Özden) (1877-1949) Türkiye’de deneysel tedavi ve farmakodinaminin kurucusu olup buluşlara sahip önemli bir hekimimizdir4. II. Meşrutiyet’in ilanıyla yurda dönüşünde Tıp Fakültesi’ne Hıfzısıhha (Hijyen) hocası olarak atandı. Aynı yıllarda Fakülte’de modern bir farmakodinami laboratuarı kurmuş, yaptığı hayvan deneyleriyle ilaçların fizyolojik etkilerini öğrencilere deneysel olarak göstererek bizdeki ilk farmakodinami çalışmalarına başlamıştır (1909). Haseki Hastanesi’nde tedavi kliniği kurmuş, Tıp Fakültesi’ndeki dekanlığı süresince de (1916-1921) önemli hizmetleri olmuştur (Barlas 209). Bu esnada Türkçe tıbbi kitapların basılmasına önem vermiştir. Birçok yeni ve eski ilaçların farmakodinamik ve klinik etkilerini incelemiş, bu konuda önemli buluşlara imza atmıştır. Klasik kitaplara Santonin Testi olarak geçen buluşu, uzun yıllar Güney Amerika, Almanya ve Fransa gibi birçok ülke kliniklerinde başarılı bir şekilde kullanılmıştır.
• Date as recorded: Âkil Muhtar (Özden) (1877-1949) Türkiye’de deneysel tedavi ve farmakodinaminin kurucusu olup buluşlara sahip önemli bir hekimimizdir4. II. Meşrutiyet’in ilanıyla yurda dönüşünde Tıp Fakültesi’ne Hıfzısıhha (Hijyen) hocası olarak atandı. Aynı yıllarda Fakülte’de modern bir farmakodinami laboratuarı kurmuş, yaptığı hayvan deneyleriyle ilaçların fizyolojik etkilerini öğrencilere deneysel olarak göstererek bizdeki ilk farmakodinami çalışmalarına başlamıştır (1909). Haseki Hastanesi’nde tedavi kliniği kurmuş, Tıp Fakültesi’ndeki dekanlığı süresince de (1916-1921) önemli hizmetleri olmuştur (Barlas 209). Bu esnada Türkçe tıbbi kitapların basılmasına önem vermiştir. Birçok yeni ve eski ilaçların farmakodinamik ve klinik etkilerini incelemiş, bu konuda önemli buluşlara imza atmıştır. Klasik kitaplara Santonin Testi olarak geçen buluşu, uzun yıllar Güney Amerika, Almanya ve Fransa gibi birçok ülke kliniklerinde başarılı bir şekilde kullanılmıştır. [Native date: 1916 to 1921]
• Date as recorded: Bunlardan başka çeşitli bilimsel ve sosyal cemiyetlerde çalışmış, Hilâl-i Ahmer Cemiyeti'nin ve Türk Ocakları'nın kuruluşunda ve gelişmesinde etkin rol oynamıştır. Âkil Muhtar, yedi farklı ülkenin tıp cemiyetlerine üye olarak kabul edilmiştir. 1938'de Paris Tıp Akademisi'ne muhabir üye seçilmiştir. 1943’te yaş haddinden emekli edilen Âkil Muhtar, çalışmalarını Türk Kodeksine ek hazırlanmasıyla sürdürmüştür. Gençleri aydınlatmak için çeşitli gazete ve dergilerde bilimdeki yeni gelişmeleri anlatan yazılar yayınlamış, seri konferanslar vermiştir1. [Native date: 1943]
• Date as recorded: 1 1890’da mezun olduğu Askeri Tıbbiye’de muallim muaviniyken tahsil için 1894'te Berlin'e gönderilmiştir. Orada Kayser Wilhelm Akademisi'nden diploma aldıktan sonra askeri sıhhiye hizmetlerinde ve kulak- boğaz hastalıkları asistanlığında çalışarak ihtisas kazanmıştır. 1900’de yurda dönmüştür. 1933’te TBMM’de Afyon Milletvekilliğine seçilmiştir. Daha detaylı bilgi için bkz. Rıza Tahsin (II, 1328: 85-86); Gövsa (413-414); BOA, Y.A.HUS, 327/122 (20 Zilkade 1312 / 15 Mayıs 1895); BOA, İ. ML 1310, 19 (19 Ramazan 1315 / 11 Şubat 1898); BOA, Y.PRK.AZJ, 41/79 (Tarihsiz). 2 1306 / 1890-91’de özel giderleri haricindeki masrafları Fransız Hükümetine ait olmak üzere Ali Galib, Mustafa Şevki, İsmail Derviş efendilerle birlikte Lyon Askeri Tıp Fakültesi’ne gönderilenlerdendir. 1910'da mebus seçilmiştir. Birkaç dönem arka arkaya Sivas mebusu olarak Mecliste yer almıştır. Bkz. Rıza Tahsin (I, 1328: 87, 127); Rıza Tahsin (1991: 64); BOA, İ. TAL 1310, 120 (17 Şevval 1311 / 23 Nisan 1894); BOA, İ. TAL 1310, 102 (28 R ahir 1318 / 25 Ağustos 1900). 3 1894 to 1898 tarihleri arasında Almanya ordusunda ihtisas yapmıştır. 1936’da Erzurum Milletvekili seçilmiştir. Daha fazla bilgi için bkz. Güneş (2001: 265-266); Mehmed Esad (: 720); Gövsa (308-309); BOA, Y.PRK.HH, 29/45 (15 C evvel 1314 / 22 Ekim 1896); BOA, İ. TAL. 1310, 106 (26 Şevval 1313 / 10 Nisan 1896); BOA, İ. AS 1310, 16 (22 Zilhicce 1315 / 14 Mayıs 1898). 4 28 Temmuz 1893-Ekim 1895'te Alman Harp Akademisi'nde öğrenim görmüştür. 1928-1931'de Cebelibereket; 1935-1943'te Seyhan vekilliklerinde bulunmuştur. Bkz. Gövsa (271); Genelkurmay Başkanlığı (1989: 26-28); Süslü (1999: 21-24); BOA, Y.PRK.HH, 29/45 (15 C evvel 1314 / 22 Ekim 1896). 5 Hakkında I. Bölümde bilgi verdiğimiz, Âkil Muhtar Özden, 1946'da VIII. Dönem İstanbul'dan milletvekili seçilmiştir (Demirel 1999: 432). 6 1887-1891 arasında Paris’te fenn-i vilade (doğum bilimi) ihtisası görmüştür. 1933'te emekli olduktan sonra 1935 ve 1939'da iki dönem Bilecik milletvekili olarak TBMM'ye girmiştir. Önemli hizmetleri olan Besim Ömer Paşa hakkında aşağıda daha geniş bilgi verilecektir. 7 1893-1896 yılları arasında Berlin, Münih, Haydelberg üniversitelerinde Emrâz-ı dâhiliye (İç hastalıkları) dalında ihtisas görmüştür. TBMM’nin II. ve III. dönemlerinde İstanbul'dan, IV.’de Erzurum'dan, V. ve VI. devrelerde tekrar İstanbul'dan milletvekili seçilmiştir. Bkz. Rıza Tahsin (II, 1328: 89); Gövsa (162); BOA, Y.MTV, 91/17 (19 Şaban 1311 / 25 Şubat 1894); BOA, Y.PRK.AZJ, 41/79 (Tarihsiz). 8 Fransa'da Fontainbleau kolejinden sonra, Montpellier Tıp Fakültesine girmiş, 1903 yılında kekemelik (bégaiement) adlı tezi ile bu fakülteyi bitirerek yurda dönmüştür. 1943 yılında da İstanbul'dan milletvekili seçilmiştir. Nurullah Ataç’ın ağabeyidir. (Değer 1999: 205-206; Sefercioğlu 2004: 34-35). Ayrıca bkz. Koçu (İSTA, III, 692). Mehmed Galip Ata’nın Fransa’da öğrenci tahsisatına geçirilmesi ve yararlanması hakkında bkz BOA, İ. ML 1310, 7 (04 Şaban 1315 / 29 Aralık 1897); BOA, Y.MTV, 171/22 (5 Şaban 1315 / 30 Aralık 1897); BOA, Y.PRK.BŞK, 56/34 (02 Zilhicce 1315 / 24 Nisan 1898); BOA, Y.PRK.ML, 18/84 (01 Zilhicce [Native date: 1946]
• Date as recorded: Âkil Muhtar (Özden) (1877-1949) Türkiye’de deneysel tedavi ve farmakodinaminin kurucusu olup buluşlara sahip önemli bir hekimimizdir4. II. Meşrutiyet’in ilanıyla yurda dönüşünde Tıp Fakültesi’ne Hıfzısıhha (Hijyen) hocası olarak atandı. Aynı yıllarda Fakülte’de modern bir farmakodinami laboratuarı kurmuş, yaptığı hayvan deneyleriyle ilaçların fizyolojik etkilerini öğrencilere deneysel olarak göstererek bizdeki ilk farmakodinami çalışmalarına başlamıştır (1909). Haseki Hastanesi’nde tedavi kliniği kurmuş, Tıp Fakültesi’ndeki dekanlığı süresince de (1916-1921) önemli hizmetleri olmuştur (Barlas 209). Bu esnada Türkçe tıbbi kitapların basılmasına önem vermiştir. Birçok yeni ve eski ilaçların farmakodinamik ve klinik etkilerini incelemiş, bu konuda önemli buluşlara imza atmıştır. Klasik kitaplara Santonin Testi olarak geçen buluşu, uzun yıllar Güney Amerika, Almanya ve Fransa gibi birçok ülke kliniklerinde başarılı bir şekilde kullanılmıştır. [Native date: 1949]

Official of the collection#

This source entry is included in the dossier of Âkil Muhtar Özden. The link follows the recorded source-member identifier.