Hoca Tahsin Efendi

What the work records#

Career details recorded in this work. Resolved AH years have an approximate Gregorian label; dates from other calendars remain as written. Salary amounts are in kuruş when recorded. Recorded Turkish wording stands in single quotation marks.

• 1856/57 (AH 1273): 1 Mekteb-i Osmanî’de, öğrencilerin milli ahlakı ve İslami adap ve erkanını korumak ve hocalık yapmak maksadıyla kendileri gibi ilmiyeli olan Abdülkerim Amasi (Hoca Kerim) Efendi’yle birlikte Paris’e gönderilmişlerdir (Mehmed Esad 1310: 69). Fakat Hoca Kerim burada kalmayarak Londra’ya gitmiş ve orada tahsil görmüştür. Selim Sâbit ve Hoca Tahsin Paris’te Hıristiyan tebaaya (Ermeni Muradyan Mektebi’nde) Türkçe öğretmekle de yükümlüydüler [BOA, İ. DH, 24340 (06 C.ahir 1273 / 01 Şubat 1857). Aynı zamanda bu iki ilmiyeliden, açılacak Dârülfünun’da riyaziye ve tabii ilimleri okutabilmek için kendilerini yetiştirmeleri istenmiştir. Bkz. BOA, İ. HR, 7068 (27 Safer 1273 / 27 Ekim 1856); BOA, İ. HR, 7197 (30 R evvel 1273 / 28 Kasım 1856); BOA, İ. HR, 7729 (20 Muharrem 1274 / 10 Eylül 1857). Dolayısıyla her iki görevi de yerine getiren Selim Sâbit ve Hoca Tahsin efendiler, beş yıl sonra yurda dönmüşlerdir. Harcırahları ve Paris’ten döndükleri hakkında bkz. BOA, İ. HR, 10502 (15 R ahir 1278 / 20 Ekim 1861); BOA, A.MKT.NZD, 422/37 (3 Zilhicce1278 / 01 Haziran 1862). 2 Mekteb-i Osmanî’de görev yapmış öğretmenler ve verdikleri dersler hususunda daha detaylı bilgi için bkz. Mehmed Esad (1310: 68); Şişman (1986: 95-99). 3 BOA, İ.HR, 12192 ve ekleri (3 Şaban 1281 / 01 Ocak 1865). [Native date: 06Cemaziyelahir1273 /01February1857 documentary reference]
• Year not given: 1 Mekteb-i Osmanî’de, öğrencilerin milli ahlakı ve İslami adap ve erkanını korumak ve hocalık yapmak maksadıyla kendileri gibi ilmiyeli olan Abdülkerim Amasi (Hoca Kerim) Efendi’yle birlikte Paris’e gönderilmişlerdir (Mehmed Esad 1310: 69). Fakat Hoca Kerim burada kalmayarak Londra’ya gitmiş ve orada tahsil görmüştür. Selim Sâbit ve Hoca Tahsin Paris’te Hıristiyan tebaaya (Ermeni Muradyan Mektebi’nde) Türkçe öğretmekle de yükümlüydüler [BOA, İ. DH, 24340 (06 C.ahir 1273 / 01 Şubat 1857). Aynı zamanda bu iki ilmiyeliden, açılacak Dârülfünun’da riyaziye ve tabii ilimleri okutabilmek için kendilerini yetiştirmeleri istenmiştir. Bkz. BOA, İ. HR, 7068 (27 Safer 1273 / 27 Ekim 1856); BOA, İ. HR, 7197 (30 R evvel 1273 / 28 Kasım 1856); BOA, İ. HR, 7729 (20 Muharrem 1274 / 10 Eylül 1857). Dolayısıyla her iki görevi de yerine getiren Selim Sâbit ve Hoca Tahsin efendiler, beş yıl sonra yurda dönmüşlerdir. Harcırahları ve Paris’ten döndükleri hakkında bkz. BOA, İ. HR, 10502 (15 R ahir 1278 / 20 Ekim 1861); BOA, A.MKT.NZD, 422/37 (3 Zilhicce1278 / 01 Haziran 1862). 2 Mekteb-i Osmanî’de görev yapmış öğretmenler ve verdikleri dersler hususunda daha detaylı bilgi için bkz. Mehmed Esad (1310: 68); Şişman (1986: 95-99). 3 BOA, İ.HR, 12192 ve ekleri (3 Şaban 1281 / 01 Ocak 1865).
• Date as recorded: Hoca Tahsin Efendi, (1811 - 1881) modern psikoloji alanında ilk eseri veren ve döneminin modernleşme faaliyetlerinde etkin rol alan önemli bir şahsiyettir1. Hoca Tahsin Paris’te, tabii bilimlerin yanında mekanik, jeoloji ve özellikle daha önce de ilgilendiği astronomi ile kozmografya bilimleri üzerinde çalıştı. Döndükten kısa bir süre sonra tekrar Paris’e gitti (1862) ve orada sefaret imamı tayin edildi. O yıllarda Avrupa'yı saran materyalist felsefe akımına ilgi duydu. Hatta sarığını çıkartarak hasır şapka taktı. Bundan dolayı kendisine "Mösyö Tahsin" veya "Gâvur Tahsin" denildi. Diğer yandan Paris'e gelen Namık Kemal ve Yeni Osmanlılar ile yakın dostluklar kurdu. [Native date: 1862]
• Year not given: İstanbul'da halka açık konferanslarla Darülfünun'da dersleri başlattı. Tabii ilimler konusunda verilen bu konferanslar mutaassıp çevrelerin tepkisini çektiğinden dolayı Hoca Tahsin Efendi ve yakın arkadaşı Cemaleddin Efganî Darülfünun'dan uzaklaştırıldı. Taşmektep’te isteyenlere fen bilimleri ve felsefe konularında dersler verdi. Ancak burada da rahatsız edildiğinden, memleketi Filat'a gitti (1874). Orada da tatsız bazı hadiselerle karşılaştı ve tutuklanarak İstanbul'a gönderildi. Kendisini himaye eden bazı devlet adamlarının sayesinde serbest bıraktırıldı. Bu arada Batı dünyası tarafından devamlı zarara uğratılan İslam dünyasının uyandırılmasını temin etmek amacıyla 1870’te Memalik-i İslamiye Coğrafya Cemiyeti'ni kurdu.
• Year not given: İstanbul'da halka açık konferanslarla Darülfünun'da dersleri başlattı. Tabii ilimler konusunda verilen bu konferanslar mutaassıp çevrelerin tepkisini çektiğinden dolayı Hoca Tahsin Efendi ve yakın arkadaşı Cemaleddin Efganî Darülfünun'dan uzaklaştırıldı. Taşmektep’te isteyenlere fen bilimleri ve felsefe konularında dersler verdi. Ancak burada da rahatsız edildiğinden, memleketi Filat'a gitti (1874). Orada da tatsız bazı hadiselerle karşılaştı ve tutuklanarak İstanbul'a gönderildi. Kendisini himaye eden bazı devlet adamlarının sayesinde serbest bıraktırıldı. Bu arada Batı dünyası tarafından devamlı zarara uğratılan İslam dünyasının uyandırılmasını temin etmek amacıyla 1870’te Memalik-i İslamiye Coğrafya Cemiyeti'ni kurdu.
• Year not given: İstanbul'da halka açık konferanslarla Darülfünun'da dersleri başlattı. Tabii ilimler konusunda verilen bu konferanslar mutaassıp çevrelerin tepkisini çektiğinden dolayı Hoca Tahsin Efendi ve yakın arkadaşı Cemaleddin Efganî Darülfünun'dan uzaklaştırıldı. Taşmektep’te isteyenlere fen bilimleri ve felsefe konularında dersler verdi. Ancak burada da rahatsız edildiğinden, memleketi Filat'a gitti (1874). Orada da tatsız bazı hadiselerle karşılaştı ve tutuklanarak İstanbul'a gönderildi. Kendisini himaye eden bazı devlet adamlarının sayesinde serbest bıraktırıldı. Bu arada Batı dünyası tarafından devamlı zarara uğratılan İslam dünyasının uyandırılmasını temin etmek amacıyla 1870’te Memalik-i İslamiye Coğrafya Cemiyeti'ni kurdu.
• Date as recorded: İstanbul'da halka açık konferanslarla Darülfünun'da dersleri başlattı. Tabii ilimler konusunda verilen bu konferanslar mutaassıp çevrelerin tepkisini çektiğinden dolayı Hoca Tahsin Efendi ve yakın arkadaşı Cemaleddin Efganî Darülfünun'dan uzaklaştırıldı. Taşmektep’te isteyenlere fen bilimleri ve felsefe konularında dersler verdi. Ancak burada da rahatsız edildiğinden, memleketi Filat'a gitti (1874). Orada da tatsız bazı hadiselerle karşılaştı ve tutuklanarak İstanbul'a gönderildi. Kendisini himaye eden bazı devlet adamlarının sayesinde serbest bıraktırıldı. Bu arada Batı dünyası tarafından devamlı zarara uğratılan İslam dünyasının uyandırılmasını temin etmek amacıyla 1870’te Memalik-i İslamiye Coğrafya Cemiyeti'ni kurdu. [Native date: 1870]
• Date as recorded: İstanbul'da halka açık konferanslarla Darülfünun'da dersleri başlattı. Tabii ilimler konusunda verilen bu konferanslar mutaassıp çevrelerin tepkisini çektiğinden dolayı Hoca Tahsin Efendi ve yakın arkadaşı Cemaleddin Efganî Darülfünun'dan uzaklaştırıldı. Taşmektep’te isteyenlere fen bilimleri ve felsefe konularında dersler verdi. Ancak burada da rahatsız edildiğinden, memleketi Filat'a gitti (1874). Orada da tatsız bazı hadiselerle karşılaştı ve tutuklanarak İstanbul'a gönderildi. Kendisini himaye eden bazı devlet adamlarının sayesinde serbest bıraktırıldı. Bu arada Batı dünyası tarafından devamlı zarara uğratılan İslam dünyasının uyandırılmasını temin etmek amacıyla 1870’te Memalik-i İslamiye Coğrafya Cemiyeti'ni kurdu. [Native date: 1874]
• Year not given: Münif Paşa'nın yardımıyla kütüphaneler müfettişliği görevine getirildi. Darülmuallim'in son sınıf kozmografya ve müsellesat hocalığına tayin edildi(1878). Arnavut kültürüne sahip çıkmak ve Arnavutça alfabesini hazırlamak gayesiyle kurulan Cemiyet-i İlmiye-i Arnavudiye'nin alfabe hazırlama müzakerelerine katıldı (1879). Aynı sene Cemiyet-i İlmiye'nin kuruluşuna önayak oldu ve cemiyetin yayınladığı, Mecmua-i Ulûma makaleler yazdı.
• Date as recorded: Münif Paşa'nın yardımıyla kütüphaneler müfettişliği görevine getirildi. Darülmuallim'in son sınıf kozmografya ve müsellesat hocalığına tayin edildi(1878). Arnavut kültürüne sahip çıkmak ve Arnavutça alfabesini hazırlamak gayesiyle kurulan Cemiyet-i İlmiye-i Arnavudiye'nin alfabe hazırlama müzakerelerine katıldı (1879). Aynı sene Cemiyet-i İlmiye'nin kuruluşuna önayak oldu ve cemiyetin yayınladığı, Mecmua-i Ulûma makaleler yazdı. [Native date: 1878]
• Date as recorded: Münif Paşa'nın yardımıyla kütüphaneler müfettişliği görevine getirildi. Darülmuallim'in son sınıf kozmografya ve müsellesat hocalığına tayin edildi(1878). Arnavut kültürüne sahip çıkmak ve Arnavutça alfabesini hazırlamak gayesiyle kurulan Cemiyet-i İlmiye-i Arnavudiye'nin alfabe hazırlama müzakerelerine katıldı (1879). Aynı sene Cemiyet-i İlmiye'nin kuruluşuna önayak oldu ve cemiyetin yayınladığı, Mecmua-i Ulûma makaleler yazdı. [Native date: 1879]
• Date as recorded: Münif Paşa'nın yardımıyla kütüphaneler müfettişliği görevine getirildi. Darülmuallim'in son sınıf kozmografya ve müsellesat hocalığına tayin edildi(1878). Arnavut kültürüne sahip çıkmak ve Arnavutça alfabesini hazırlamak gayesiyle kurulan Cemiyet-i İlmiye-i Arnavudiye'nin alfabe hazırlama müzakerelerine katıldı (1879). Aynı sene Cemiyet-i İlmiye'nin kuruluşuna önayak oldu ve cemiyetin yayınladığı, Mecmua-i Ulûma makaleler yazdı. [Native date: 1879]
• Date as recorded: Hoca Tahsin Efendi, (1811 - 1881) modern psikoloji alanında ilk eseri veren ve döneminin modernleşme faaliyetlerinde etkin rol alan önemli bir şahsiyettir1. Hoca Tahsin Paris’te, tabii bilimlerin yanında mekanik, jeoloji ve özellikle daha önce de ilgilendiği astronomi ile kozmografya bilimleri üzerinde çalıştı. Döndükten kısa bir süre sonra tekrar Paris’e gitti (1862) ve orada sefaret imamı tayin edildi. O yıllarda Avrupa'yı saran materyalist felsefe akımına ilgi duydu. Hatta sarığını çıkartarak hasır şapka taktı. Bundan dolayı kendisine "Mösyö Tahsin" veya "Gâvur Tahsin" denildi. Diğer yandan Paris'e gelen Namık Kemal ve Yeni Osmanlılar ile yakın dostluklar kurdu. [Native date: 1881]

Official of the collection#

This source entry is included in the dossier of Hoca Tahsin Efendi. The link follows the recorded source-member identifier.