Seyyid Hacı Hasan Sabri Efendi
Complete career chronology
Life and career
Appointments and amounts remain attached to their sources. Stated ages are labelled; other ages are calculated from AH year labels. Entries in one year can describe different appointments or rates; gaps remain open.
1876/77 (AH 1293)Asâkir-i Muâvene-i İlmiye 2. Tabur mensubu
1892/93 (AH 1310)Bâyezid Camii dersiâmıIstanbul (Dersaadet) · 95 kuruş
1893/94 (AH 1311)Bâyezid Camii dersiâmıIstanbul (Dersaadet)Continuing service described by the source
Bâyezid Camii dersiâmı
Istanbul (Dersaadet) · Calculated age 38
Continuing service described by the source
1894/95 (AH 1312)Bâyezid Camii dersiâmıIstanbul (Dersaadet)Continuing service described by the source
Bâyezid Camii dersiâmı
Istanbul (Dersaadet) · Calculated age 39
Continuing service described by the source
1895/96 (AH 1313)Bâyezid Camii dersiâmıIstanbul (Dersaadet)Continuing service described by the source
Bâyezid Camii dersiâmı
Istanbul (Dersaadet) · Calculated age 40
Continuing service described by the source
1896/97 (AH 1314)Bâyezid Camii dersiâmıIstanbul (Dersaadet)Continuing service described by the source
Bâyezid Camii dersiâmı
Istanbul (Dersaadet) · Calculated age 41
Continuing service described by the source
1897/98 (AH 1315)Bâyezid Camii dersiâmıIstanbul (Dersaadet)Continuing service described by the source
Bâyezid Camii dersiâmı
Istanbul (Dersaadet) · Calculated age 42
Continuing service described by the source
1898/99 (AH 1316)Bâyezid Camii dersiâmıIstanbul (Dersaadet)Continuing service described by the source
Bâyezid Camii dersiâmı
Istanbul (Dersaadet) · Calculated age 43
Continuing service described by the source
1899/1900 (AH 1317)Bâyezid Camii dersiâmıIstanbul (Dersaadet)Continuing service described by the source
Bâyezid Camii dersiâmı
Istanbul (Dersaadet) · Calculated age 44
Continuing service described by the source
1900/01 (AH 1318)Bâyezid Camii dersiâmıIstanbul (Dersaadet)Continuing service described by the source
Bâyezid Camii dersiâmı
Istanbul (Dersaadet) · Calculated age 45
Continuing service described by the source
1901/02 (AH 1319)Bâyezid Camii dersiâmıIstanbul (Dersaadet)Continuing service described by the source
Bâyezid Camii dersiâmı
Istanbul (Dersaadet) · Calculated age 46
Continuing service described by the source
1902/03 (AH 1320)Bâyezid Camii dersiâmı · 2 career entriesIstanbul (Dersaadet) · İstanbul, Şeyhülislamlık
Bâyezid Camii dersiâmı
Istanbul (Dersaadet) · Calculated age 47
Continuing service described by the source
1903/04 (AH 1321)Bâyezid Camii dersiâmıIstanbul (Dersaadet)Continuing service described by the source
Bâyezid Camii dersiâmı
Istanbul (Dersaadet) · Calculated age 48
Continuing service described by the source
1904/05 (AH 1322)Bâyezid Camii dersiâmı · 2 career entriesIstanbul (Dersaadet) · İstanbul, Bâyezid Camii
Bâyezid Camii dersiâmı
Istanbul (Dersaadet) · Calculated age 49
Continuing service described by the source
1905/06 (AH 1323)Mücîz dersiâmİstanbul, Bâyezid CamiiContinuing service described by the source
1906/07 (AH 1324)Mücîz dersiâmİstanbul, Bâyezid CamiiContinuing service described by the source
1907/08 (AH 1325)Mücîz dersiâmİstanbul, Bâyezid CamiiContinuing service described by the source
1908/09 (AH 1326)Mücîz dersiâmİstanbul, Bâyezid CamiiContinuing service described by the source
1909/10 (AH 1327)Mücîz dersiâmİstanbul, Bâyezid CamiiContinuing service described by the source
1910/11 (AH 1328)Mücîz dersiâmİstanbul, Bâyezid CamiiContinuing service described by the source
1911 (AH 1329)Mücîz dersiâm · 2 career entriesİstanbul, Bâyezid Camii · Istanbul (Dersaadet)
1911/12 (AH 1330)Mücîz dersiâm · 2 career entriesİstanbul, Bâyezid Camii · İstanbul, Şeyhülislamlık
1912/13 (AH 1331)Mücîz dersiâmİstanbul, Bâyezid CamiiContinuing service described by the source
1913/14 (AH 1332)Mücîz dersiâmİstanbul, Bâyezid CamiiContinuing service described by the source
1914/15 (AH 1333)Mücîz dersiâm · 2 career entriesİstanbul, Bâyezid Camii · Istanbul (Dersaadet)
1915/16 (AH 1334)Mücîz dersiâm · 3 career entriesİstanbul, Bâyezid Camii · Istanbul (Dersaadet) · 1,200 kuruş
1916/17 (AH 1335)Huzur dersi muhatabı, 2. dersIstanbul (Dersaadet)
1917/18 (AH 1336)Huzur dersi muhatabı, 2. dersIstanbul (Dersaadet)
1918/19 (AH 1337)Huzur dersi muhatabı, 2. ders · 2 career entriesIstanbul (Dersaadet)
1919/20 (AH 1338)Şurâ-yı Evkâf azası · 2 career entriesIstanbul (Dersaadet)
Şurâ-yı Evkâf azası
Istanbul (Dersaadet) · Calculated age 65
Continuing service described by the source
1920/21 (AH 1339)Şurâ-yı Evkâf azası · 2 career entriesIstanbul (Dersaadet)
Şurâ-yı Evkâf azası
Istanbul (Dersaadet) · Calculated age 66
Continuing service described by the source
Undated entriesİcazet ve Dârülmuallimine giriş · 5 career entriesIstanbul (Dersaadet) · İstanbul, Bâyezid MedresesiDeath recorded
Recorded pay
Kuruş · dated amounts. Green: post entries. Purple: retirement. Grey: other career status.
All personal fields and their sources
Personal details
Education and languages
- Arabic
- bilir [source]
- French
- iyi derecede bilir [source]
- Qualification
- Formal qualification recorded [source]1887 icazet; Dârülmuallimin mezuniyeti; 1890 ruûs imtihanında başarı [1]Original wording is retained alongside any qualification indicator.
- Education
- Abdülkadir Raşit Efendi ders halkası; Dârülmuallimin [source]
- Education level equivalent
- 3 (original schooling-year field) [1]The coded level equivalent is not the number of years this official attended school.
First work and apprenticeship
- First work place
- İstanbul [source]
Documentary details and source passages
These accounts retain their own wording and dates. Passages can include family, education, languages, honours and judicial narratives beyond the summary fields. A quotation is evidence from its named account; it does not settle differences between sources.
Şeyhülislamlık belgelerinde Hz. Peygamber'in ilmî mirası (1879-1924) yılları Seyyid Ulema biyografileri
ESRA YILDIZ. 2017. Şeyhülislamlık belgelerinde Hz. Peygamber'in ilmî mirası (1879-1924) yılları Seyyid Ulema biyografileri · PDF pages 109, 110, 111, 112, 113, 114
- Honour or rank
20 5 1896 CE · İbtidâ-i hâric İstanbul müderrisliği pâyesi
İlmî pâye; ayrı fiilî görev veya maaş belirtilmemiştir.
PDF page 110- Honour or rank
17 6 1903 CE · İbtidâ-i dâhil pâyesi
İlmî pâye terfisi; maaş belirtilmemiştir.
PDF page 110, 111- Honour or rank
2 5 1910 CE · Hareket-i dâhil pâyesi
İlmî pâye terfisi; maaş belirtilmemiştir.
PDF page 110, 111- Dismissal account
21 6 1921 CE · Şurâ-yı Evkâf azası
Dipnottaki 'bu görev' son anılan Şurâ-yı Evkâf azalığına bağlanır; başka görevlerin sona erdiğini göstermez. Azil sebebi ve ödeme belirtilmemiştir.
PDF page 111- Death as recorded
3 2 1931 CE
PDF page 113- Honour or rank
Altın liyakat madalyası ve dördüncü rütbe Osmanlı nişanı
Savaştaki başarısı dolayısıyla verilmiştir; veriliş tarihleri yoktur. Madalyanın 1890'da ihdas edildiği dipnotu nedeniyle ödüller 1877'ye tarihlenmedi.
PDF page 111- Honour or rank
Dersiâmlık hizmetinden dolayı taltif ve takdir
Birden çok taltif bildiriliyor; tarih, tür ve parasal ödeme belirtilmemiştir.
PDF page 110
Read cited source passages · 39
Seyyid Hacı Hasan Sabri Efendi,1 Konya vilayetinin Hadim Kasabasında 1857
(h.1273) yılında dünyaya gelmiştir. Babası Hâdimî Hasan Fakihzâde Seyyid Abdülbâki
Hasan Sabri Efendi, ilim yolculuğuna Hadim’de başlamış Sarf, Nahiv, Fıkıh ve
Hadis gibi temel İ slami ilimleri tahsil ettikten sonra Dersaadet’e gelmiş ve Meşihat-i Ulyâ
Müsteşarı Abdülkadir Râşit Efendi’nin 5 ders halkasına devam etmiştir. Üç yıllık tahsilden
sonra 1887 yılında bu hoca efendiden icâzet alarak dönemin ilköğretim ve lise
öğretmenlerinin yetiştirildiği ve bir nevi bugünkü Eğitim Fakültesi sayılan Dârü’l -
muallimin’e girmiştir. Üstün başarı ile geçen öğrencilik hayatının ardından b u fakülteden
mezun olmuş, 1890 yılında ruûs imtihanında ehliyet ve liyâkatini ispatlayarak Bâyezid
Câmi-i şerîfi dersiâmları arasına katılmıştır. Sabri Efendi, Arapça’nın yanı sıra iyi derecede
Fransızca da bilmektedir.
şerifinde dersiâmlık vazifesi ile başlamış, ömrünün neredeyse tamamını 6 dersiâm olarak
sürdürmüştür. Bâyezid Medresesi’nde Buhari-i şerif 7 dersleri vermiş, görevindeki ehliyet
ve liyakati sebebiyle birçok kez taltif ve takdir edilmiştir .8
İlmi pâyesi her geçen gün yükselen Seyyid Hasan Sabri Efendi, 20 Mayıs 1896 ’da
ibtidâ-i hâric İ stanbul Müderrisliği, 17 Haziran 1903 ’te ibtidâ-i dâhil ve 2 Mayıs 1910 ’da
hareket-i dâhil pâyesine terfi etmiştir. 3 Şubat 1905 ’de icâzet vermeye başlamış, Hasan
1877 (1293) yılı Osmanlı -Rus Savaşı’nda “Asâkir-i Muâvene -i İ lmiye” ikinci
taburunda savaşa katılarak verdiği mücadele ve savaştaki üstün başarısı neticesinde
kendisine altın liyakat madalyası 14 ve dördüncü rütbeden Osmanlı nişanı15 verilmiştir.
1912’de tekrar Tedkik-i Müellefât Heyeti azalığı ve 11 Mart 1919’da Şurâ-yı Evkâf azalığı
görevlerine tayin edilmiştir. 16
Seyyid Hasan Sabri Efendi, Ramazan ayında Padişahın huzurunda yapılan “ Huzur-ı
Hümayûn” derslerinde17 1915-1920 (h.1333 -1338) yılları arasında Kastamonulu Mustafa
Şükrü Efendi’nin “mukarrir” olduğu mecliste “muhatap” olarak tefsir derslerinin
müzakeresine katılmıştır. Hasan Sabri Efendi ’nin muhatap olarak görev yaptığı bu
14 Liyakat madalyası, sadakat ve kahramanlık gösterenleri davranışlarından dolayı takdir etmek ve
meslektaşlarını da teşvik etmek amacıyla II. Abd ülhamit devrinde 1890 yılında ihdas edilmiştir.
Liyakat madalyası, altın ve gümüş olmak üzere iki ayrı madenden yapılmıştır. Ayrıntılı bilgi için bkz.
15 Sultan Abdülaziz dönemine tarihlenmektedir. Bu nişan, devlet hizmetinde başarı göstermiş kişilere
iftihar ve imtiyaz olmak üzere çıkartılmıştır.
misyonerlik faaliyetlerine karşı yazılmış eserlerin başında gelmektedir. 20 Fransızcayı iyi
derecede bilmesi sayesinde eser ve makalelerin de batılı yazarlardan geniş şekilde istifade
Gerek kaleme aldığı makalelerle gerek tedkik ederek yayınlanmasına ön cülük ettiği
eserlerle ilim dünyasına ciddi katkılar sağlayan ve aynı zamanda kıymetli âlimler yetiştiren
Seyyid Hasan Sabri Efendi, 3 Şubat 1931 tarihinde İstanbul’da vefat etmiştir. 24
24 MŞH, 4. Bölüm, defter nr. 3, s. 24.
8 BOA, İ.TAL, 354/1322.
16 BOA, İ.DUİT, 53/118; 21 Haziran 1921’de bu görevden azledilmiştir: BOA, İ.DUİT, 54/15.
Notes on the source account
- Mülazemet veya ücretsiz sivil hizmet bildirilmemiştir; üç yıllık tahsil internship sayılmadı.
- 1893'te 95 kuruş ve 14 Ekim 1916'ya gelindiğinde 1200 kuruş belirtilir; ara ücret düzeyleri ve 1200 kuruşa ulaşmanın kesin başlangıcı açıklanmaz. 95 kuruş tüm aralığa yayılmadı.
- 1912'de tekrar Tedkik-i Müellefât azalığı ilk devrenin sona erdiğini gösterir; ayrılış tarihi, ikinci devrenin bitişi ve Eytam azalığının süresi verilmemiştir.
- Son kesin tarihli hizmet sınırı 21 Haziran 1921 Şurâ-yı Evkâf azlidir. Dersiâmlığın kesin bitişi bilinmiyor; ölüm tarihine kadar görev veya maaş genişletilmedi.
- 1877/1293 savaş yılıdır; madalyanın veriliş yılı değildir. Altın liyakat madalyası için dipnotta 1890 ihdas yılı verilir; ödül tarihi belirlenemiyor.
- Kitabın 1331 basım yılı için takvim belirtilmedi; AH veya Rumi olarak atanmadı.
Documentary sources
- Şeyhülislamlık belgelerinde Hz. Peygamber'in ilmî mirası (1879-1924) yılları Seyyid Ulema biyografileri
ESRA YILDIZ · 2017 · Pages 109, 110, 111, 112, 113, 114
Birth
Asâkir-i Muâvene-i İlmiye 2. Tabur mensubu
Calculated age 20
Bâyezid Camii dersiâmı
95 kuruşCalculated age 37
Bâyezid Camii dersiâmı
Calculated age 38
Continuing service as described
Bâyezid Camii dersiâmı
Calculated age 39
Continuing service as described
Bâyezid Camii dersiâmı
Calculated age 40
Continuing service as described
Bâyezid Camii dersiâmı
Calculated age 41
Continuing service as described
Bâyezid Camii dersiâmı
Calculated age 42
Continuing service as described
Bâyezid Camii dersiâmı
Calculated age 43
Continuing service as described
Bâyezid Camii dersiâmı
Calculated age 44
Continuing service as described
Bâyezid Camii dersiâmı
Calculated age 45
Continuing service as described
Bâyezid Camii dersiâmı
Calculated age 46
Continuing service as described
Bâyezid Camii dersiâmı
Calculated age 47
Continuing service as described
İstanbul, Şeyhülislamlık
Tedkik-i Müellefât Encümeni azası
Calculated age 47
Bâyezid Camii dersiâmı
Calculated age 48
Continuing service as described
Bâyezid Camii dersiâmı
Calculated age 49
Continuing service as described
İstanbul, Bâyezid Camii
Mücîz dersiâm
Calculated age 49
Mücîz dersiâm
Calculated age 50
Continuing service as described
Mücîz dersiâm
Calculated age 51
Continuing service as described
Mücîz dersiâm
Calculated age 52
Continuing service as described
Mücîz dersiâm
Calculated age 53
Continuing service as described
Mücîz dersiâm
Calculated age 54
Continuing service as described
Mücîz dersiâm
Calculated age 55
Continuing service as described
İstanbul, Bâyezid Camii
Mücîz dersiâm
Calculated age 56
Continuing service as described
İdâre-i Emvâl-i Eytam Meclisi azası
Calculated age 56
İstanbul, Bâyezid Camii
Mücîz dersiâm
Calculated age 57
Continuing service as described
İstanbul, Şeyhülislamlık
Tedkik-i Müellefât Heyeti azası
Calculated age 57
Mücîz dersiâm
Calculated age 58
Continuing service as described
Mücîz dersiâm
Calculated age 59
Continuing service as described
İstanbul, Bâyezid Camii
Mücîz dersiâm
Calculated age 60
Continuing service as described
Huzur dersi muhatabı, 4. ders
Calculated age 60
İstanbul, Bâyezid Camii
Mücîz dersiâm
Calculated age 61
Continuing service as described
Huzur dersi muhatabı, 2. ders
Calculated age 61
Bâyezid Camii dersiâmı
1,200 kuruşCalculated age 61
Huzur dersi muhatabı, 2. ders
Calculated age 62
Huzur dersi muhatabı, 2. ders
Calculated age 63
Huzur dersi muhatabı, 2. ders
Calculated age 64
Şurâ-yı Evkâf azası
Calculated age 64
Şurâ-yı Evkâf azası
Calculated age 65
Continuing service as described
Huzur dersi muhatabı, 3. ders
Calculated age 65
Şurâ-yı Evkâf azası
Calculated age 66
Continuing service as described
Şurâ-yı Evkâf azası (Azil)
Calculated age 66