Kalas Başşehbender Vekili ve Kançıları Aris Fesciyan

4.2.19.Kalas Başşehbender Vekili ve Kançıları Aris Fesciyan713 Fesciyan Arsin Sinekerim nam kimesnenin oğludur tebaa-ı devlet-i aliyyenin Ermeni milletindendi. Bin iki yüz seksen altı sene-i hicriyesinde (sene-i maliye 85) Dersaadet’te tevellüt etdiği nüfus-ı tezkiresi sureti musaddakasında muharrirdir. Selamsız Ermeni mekteb-i ibtidaîsiyle berberyan mektebinde mürettib dersleri tahsil edip 12 Temmuz 303 tarihli fünun-ı edebiyat şahadetnamesi almıştır Türkçe ve Fransızca ve Ermenice ve Rumca ve Ulahça okuyup yazdığı ve tekellüm eylediği ve Arabi ve Farsi ile İngilizceye aşina idiği tercüme-i halinde münderiçtir. Bin üç yüz senesi muharreminin onunda (7 Teşrinievvel 301) dört yüz guruş maaşla İbrail şehbenderhanesi kitabet ve kançılarlığına tayin kılınıp üç yüz on senesi rebiülevvelinin on üçünde (23 Eylül 308) bin guruş maaşla mezkûr şehbenderhane kançılarlığına terfi ve ramazan-ı şerifinin on sekizinde (24 Mart 309) mezkûr maaşla 711 BOA, HR.SAİD, No. 2, Gömlek No. 5, 1. 712 Başbakanlık Osmanlı Arşivi elektronik ortamdaki belgenin özetinde, bölgenin ismi Tekirdağ olarak kaydedilmiştir. 713 BOA, HR.SAİD, No. 20, Gömlek No. 31, 4-1/4-2, 2.

234 Köstence başşehbenderhanesi kançılarlığına tahvil ve becayiş ile tarih-i mezbûrede İbrail’den infikâk tarihi olan sene-i merkûme şevvalinin yirmi beşine kadar (30 Nisan 309) nıfs-ı maaş alarak zilkadesinin on beşinde (19 Mayıs 309) Köstence vazifesine mübaşeret edip üç yüz on bir senesi cemaziyelevvelinin dokuzunda (6 Teşrinisani 309) cemaziyelevellinin on yedisine kadar (14 Kanunievvel 309) ve ramazan-ı şerifinin yirmi altısında (21 Mart 310) zilkadesinin on dokuzuna kadar (21 Mayıs 310) başkaca beş yüz guruş maaş ve o-miktar harcırah ile ilaveten başşehbender vekaleti dahi ifa ile üç yüz on üç senesi muharreminin yirmi birinde (2 Temmuz 311) bin guruş maaş ve beş yüz guruş tahsisat ile Kalas başşehbenderhanesi şehbender vekaletiyle kançılarlığına tahvil-i memuriyet ve rebiülevvelinin yirmi ikisinde (31 Ağustos 311) Kalas’a vazifesine bed edip tebdiline lüzum görülmekle ileride münasib bir kançılarlıkta istihdam olmak üzere üç yüz on dört senesi recebinin on birinde (4 Kanunievvel 312) azl eylemiş ve üç yüz on beş senesi zilhiccesinin altısında (16 Nisan 314) beş yüz guruş ve o kadar tahsisat ile Kalas başşehbenderhanesi Şehbender vekaletiyle kançılarlığına vekaleten tayin ile hizmet-i memduhesi cihetle şayanı atıfet-i seniyye olmasına mebni bin üç yüz on sekiz senesi saferinin on beşinde uhdesine rütbe-i salise tevcih buyrulmuştur hariciye nezareti celilesinden vuku bulan iş’ar ve memuriyet-i mülkiye komisyonundan verilen karar üzerine ve bi’l-istizan şeref-sâdır olan irade-i seniyye-i hazreti hilâfetpenâhi mûcibince üç yüz on dokuz senesi rebiülahirinin on sekizinde (21 Temmuz 317) dokuz yüz guruş maaş ve beş yüz guruş tahsisat ile mezkur şehbender vekaletiyle kançılarlığı asaleten tayin kılınmıştır. Kalas başşehbenderi Azaryan Manuk Efendi tarafından yazılan mülahazada mûmâileyhin iktizar ve istikametiyle sadakati tasdik olunmuştur. Hizmet-i mezkûrede müddet-i istihdam ve miktar-ı maaş ve muhassasat-ı keyfiyet-i tahvil ve becayiş ve infisâli hariciye nezareti celilesinden 11 Temmuz 317 tarihli tezkire-i cevabiyle nezaret-i müşârûnileyh muhasebesinden 31 Mayıs 317 tarihli müzekkere-i alisinden ve memuriyet-i hazıresi asaleti tayin ve rütbe-i salisenin tevcih tarihi daireye tebliğ hıfz irade-i seniyye-i hazret-i hilâfetpenâhi kaydına ve tarih ve mahal-i veladeti nüfus-ı tezkire-i Osmanîyyesi suret-i musaddakasından anlaşılıp evrak-ı mezkûre ile zikr olunan şahadetname suret-i musaddakası tercüme-i hal varakasıyla birlikte hıfz edilmiştir. mûmâileyh tarafınan ita olunan tercüme-i hal varakasına üç yüz altı senesinde İbrail şehbender vekaleti dört mah ve üç yüz yedi senesinde iki yüz elli guruş maaş ve bin guruş tahsisat ile sene-i şehbender vekaletinde gene dört mah ve üç yüz sekiz senesinde sanisen İbrail şehbender vekaletinde dört buçuk mah ve üç yüz on senesinde iki yüz elli guruş maaş ve beş yüz guruş tahsisat ile Tolçi şehbender vekaleti üç mah bulunduğu muharrir ise ifadesine mezkûr evrak-ı müsbite ibraz edemediği hariciye nezareti celilesi muhasebesinden selefü’l-terkim mezkûre-i müzeyyehesinde dahi zikr olunan vekaletlerde istihdamına dair malumat kaydı olmadığı gösterilmiştir. Kalas başşehbenderhanesi şehbender vekili ve kançıları sabık Arsin Efendi’nin tercüme-i hali zeyldir

235 Mir-i mûmâileyhin Tulça şehbender vekaletine intihâb ve tahvili derdest iken Ermeni patrikhanesi kapı kethüdalığına tayin edildiği patrikliğinden ba takrir beyan ve iş’ar olduğu 6 Nisan 319 tarihli ve 234 numaralı tezkire-i samiye-i sadaretpenahî ile emr-ü iş’ar buyrulmuş olmasına mebni bittabi Tulça’ya memuriyet-i teahhur ve Kalas kançılarlığından işbu tarihte infisâl etmiştir. Mir-i mûmâileyh bin üç yüz yirmi bir senesi muharreminin üçünden itibaren (20 Mart 319) bin üç yüz yirmi altı senesi recebinin ikisine kadar (18 Temmuz 324) Ermeni patrikhanesi kapu kethudalığı vazifesini ifa ve bu müddet zarfında patrikhaneden iki bin beş yüz guruş maaş ve başkaca dokuz yüz guruş harcırah istifa eylediği cenâb-ı patrikhaneden verilen (6 Eylül 324) tarihli ilmühaberden anlaşılmıştır. Müşarûnilyeh uhdesine bin üç yüz yirmi bir senesi cemaziyelahiresinin yirmisinde terfi’an sani sınıf-ı mütemeyyizi ve üç yüz yirmi iki senesi rebiülahirinin yirmisinde evveli sanisi rütbeleri tevvih ve üç yüz yirmi beş senesi recebinin yirmisinde üçüncü rütbeden nişân-ı aâi Osmanî ihsan buyrulmuş ve sene-i merkûme şa’banının sekizinde rütbesi evveli sınıf-ı evveline terfi buyrulmuştur ve işbu rütbelerle nişân-ı zişânın ruûs ve ferman ve berat-ı alisi kalemce görülüp iade kılınmış ve Romanya hükûmeti tarafından ita olunan beşinci rütbe koron dö Romani nişânının kabul ve lede’l-icab taliki bin üç yüz yirmi dört senesi ramazanının on yedisinde makrun-ı müsaade-i seniyye-i padişahî buyrulmuştur.