İsmail Seyfeddin Efendi
Complete career chronology
Life and career
Appointments and amounts remain attached to their sources. Stated ages are labelled; other ages are calculated from AH year labels. Entries in one year can describe different appointments or rates; gaps remain open.
1877/78 (AH 1294)Şafiye müdürü · 2 career entriesŞafiye · 600 kuruş
1884/85 (AH 1302)Zebid naibi (İstifa) · 2 career entriesZabid (Zebid) · Mekke ve Medine
1885/86 (AH 1303)Zebid naibi · 2 career entriesZabid (Zebid) · Hülle · 1,500 kuruş
1886/87 (AH 1304)Mutasarrıf vekili · 2 career entriesBaghdad (Bağdat) · 1,500 kuruş
Mutasarrıf vekili
Baghdad (Bağdat) · Calculated age 36 · 1,500 kuruş
Broader service field: Provincial administration
1890/91 (AH 1308)Zor merkez naibiZor · 2,500 kuruş
1891/92 (AH 1309)Zor merkez naibi · 2 career entriesZor · 2,500 kuruş
1894/95 (AH 1312)Zor merkez naibiZor · 2,500 kuruş
1899/1900 (AH 1317)Antalya naibiAntalya · 2,700 kuruş
1903/04 (AH 1321)Amasya naibiAmasya · 2,700 kuruş
1904/05 (AH 1322)Amasya naibiAmasya · 2,700 kuruşContinuing service described by the source
1905/06 (AH 1323)Amasya naibi · 2 career entriesAmasya · 2,700 kuruş
Undated entriesMedrese-i Nüvvab tahsilini tamamlama (Görevin sona ermesi) · 18 career entriesHülle · Has · Mekke ve Medine · Amasya · Jeddah (Cidde) · İzmit · Zabid (Zebid) · Kuvar · 800; 1,000; 2,500; 2,700 kuruş
Recorded pay
Kuruş · dated amounts. Green: post entries. Purple: retirement. Grey: other career status.
All personal fields and their sources
Personal details
- Birthplace
- İstanbul [source]
- Birth province
- Dersaadet [source]
- Birth year
- 1851/52 (AH 1268) [source]
- Father’s occupation
- Müderris [source]
- Religion
- İslam [source]
- Archive references
- BOA.DH.SN.THR.50.74 [1]MŞH.SAİD.160.9.1 [1]BOA.BEO.4222.316577.2 [1]BOA.ŞD.3121.57.1 [1]BOA.İ.TAL.67.40 [1]BOA.İ.DH.1202.94062 [1]BOA.ŞD.3104.71 [1]BOA.ŞD.3132.51.2.3 [1]BOA.ŞD.3132.51.3 [1]BOA.ŞD.3120.51.6.2 [1]BOA.ŞD.3120.51.6 [1]BOA.ŞD.3120.51.7 [1]BOA.ŞD.3120.51.8/8.2 [1]BOA.ŞD.51.4.1 [1]MŞH.SAİD.108.9.8 [1]MŞH.SAİD.106.9.12/3 [1]MŞH.SAİD.106.9.12/1 [1]MŞH.SAİD.106.9.18 [1]MŞH.SAİD.106.9.20-21/1 [1]MŞH.SAİD.106.9.29 [1]MŞH.SAİD.106.9.31 [1]MŞH.SAİD.106.9.36 [1]MŞH.SAİD.106.9.7 [1]MŞH.SAİD.106.9.38 [1]MŞH.SAİD.9.8 [1]
Education and languages
- Arabic
- Tekellüm ve kitâbet [source]
- Persian
- Tekellüm ve kitâbet [source]
- Turkish
- Tekellüm ve kitâbet [source]
- Education detail
- Kelam-ı kadim,resail-i iptidaiye;AtikHasanPaşada babasından veHümamAkdem müderrisiHüseyinSabriden ulum-ıaliye. [source]
- Education
- Mekâtib-i Âliye; Atik Hasan Paşa Camii Şerif Medresesi; Medrese-i Nüvvab [source]
- Qualification
- Ulûm-i âliye tahsili; Medrese-i Nüvvab tahsilini tamamlama [1]Original wording is retained alongside any qualification indicator.
First work and apprenticeship
- Age at first service
- 25 [source]Calculated year-label differences and source-stated ages are distinguished; alternatives remain visible.
- First work place
- Hülle [source]
- First-salary field
- 1000 kuruş (personal first-salary field) [source]A personal first-salary field does not by itself establish the pay of a particular career event.
Other recorded details
- Judicial record indicator (recorded code)
- 1 (recorded code) [source]The original code is retained without assigning an unverified meaning to zero.
Documentary details and source passages
These accounts retain their own wording and dates. Passages can include family, education, languages, honours and judicial narratives beyond the summary fields. A quotation is evidence from its named account; it does not settle differences between sources.
Meşihat arşivine göre İzmit uleması (1890-1919)
CUMA BUĞDAYCI. 2023. Meşihat arşivine göre İzmit uleması (1890-1919) · PDF pages 83, 84, 85, 86, 87, 88, 89, 90, 91, 92, 93, 94, 95
- Honour or rank
1 Rebîülevvel 1317 AH · Dördüncü rütbe Osmanî nişanı
Tarih hizmet cetvelinden, derece açıklama ve nişanlar tablosundan. 'Midilli Naibi iken' ibaresi, reddedilen teklifler nedeniyle Midilli'de fiilî hizmet kanıtı sayılmadı.
PDF page 86, 88, 93- Honour or rank
20 Receb 1318 AH · Üçüncü rütbe Mecidiye nişanı
PDF page 86, 93- Dismissal account
29 7 1329 Rumi
Seçilmemiş olması gerekçesiyle görevden çekilmesi istenmiş; aynı gün yerine Ali Vahit Efendi başlamıştır. Eğitim yeterliliği ve vakıf davası da metinde azil gerekçeleri olarak tartışılır.
PDF page 89, 90, 93- Judicial account
17 7 1330 Rumi · Kadılık şartlarına ilişkin kanun
Tarih kanuna aittir; Rumi takvim çevredeki Temmuz/Eylül 1330 kullanımından bağlamsal olarak tanımlandı. 25 yaş şartı görevlinin yaşı olarak alınmadı.
PDF page 91- Judicial account
Bahri Efendi'nin görevde kalamayacağı ve aksi durumda bir hafta hapis ihtimali bulunduğu yönündeki bildirimi; gerçekleşmiş mahkûmiyet veya hapis değildir.
PDF page 91- Death as recorded
1918 CE
Yazar aile maaşının başlangıcından 1918'de ölmüş olabileceğini söyler; kesin ölüm tarihi bulunamamıştır.
PDF page 94- Judicial account
Zor naipliğine ilişkin şikâyetlerin incelenmesi
Şikâyet telgrafı ve mazbata incelemesi; imzacıların Türkçe okuyup yazamadıkları belirtilir. Kaynak isnatların garaz ve iftira olduğunun açığa çıktığını bildirir; ayrı bir mahkeme beraati belirtilmez.
PDF page 87- Judicial account
Mezkûr tarihler için mahkemeye intikal eden davası ve aldığı ceza bulunmadığı bildirilir; sonraki tahkikat ve dava nedeniyle kişisel herhangi-bir-kayıt göstergesini sıfırlamaz.
PDF page 87- Judicial account
İzmit kadılığı şikâyet tahkikatı
Kısmet-i Askeriye mahkemesi müşaviri Hasan Bey görevlendirilir; görevine riayetsizlik gerekçesiyle daha hafif görev, başka yere tayin veya becayiş önerir. Ceza hükmü belirtilmez.
PDF page 90- Judicial account
Bağçeşme Camii vakıf akar davası ve azle itiraz
Meclis-i tedkikat-ı şer‘iyye kararını icra etmemek azil gerekçesi gösterilir. Kendisi, mütevelli mevcutken Evkaf müdürünün gasp iddiasında hasım olamayacağına hükmettiğini ve azlin hukuka aykırı olduğunu savunur. Önceki naip Fahreddin'in dönemine ilişkin anlatım ayrı kişiye aittir; kesin mahkûmiyet sonucu yoktur.
PDF page 91, 92, 93
Read cited source passages · 91
İsmail Efendi, 6 Ocak 1852 /13 Rebîü’l -Evvel 1268 tarihinde doğmuştur. 259
Nüfus tezkeresinde de doğum tarihi 1852 tarihli olarak verilmiş ve İstanbul'da
doğduğu yazmaktadır. 260 Mahlası Seyfeddin olup, babası meşhur Gürânî künyesi
taşıyan Şeyh Mehmet Kâsım Efendi'dir. Şeyh Mehmet Kâsım Efendi'nin babası ise
ifade ettiği ve Mekâtib -i Âliye'de kelâm -ı kadîm ve resâil -i iptidâiye okuduğunu ve
babasının müderris olarak görev yaptığı Atik Hasan Paşa Camii Şerif Medresesinde
babasından ve Hümâm -ı Akdem Medresesi'nin müderrisi Hüseyin Sabri Efendi'den
'ulûm-i 'âliye tahsili yaptığı bilinmektedir. Ayrıca, Arabî, Türkî ve Fârisî dillerinde
konuşma ve yazma seviyesine ulaştığı da bilinmektedir. Ancak, İsmail Se yfeddin
almasında en büyük rolü, Medrese-i Nüvvab tahsilini tamamlamış olmasının sağladığı
bilinmektedir.263
760 1 Rebiyülevvel
1317
(10 Temmuz
1899) tarihinde
Nişan-ı Al -i
Osman
2700 20 Recep 1318
(13 Kasım 1900) 3
Nişân-ı âli Mecidi
Seyfeddin Efendi’nin mezkûr tarihler sürecinde mahkemeye intikal eden bir davası ve
herhangi bir davadan ötürü de aldığı bir ceza bulunmamaktadır.266
İsmail Seyfeddin Efendi'nin Zor sancağı naipliği dönemi sırasında bazı kimseler
tarafından şikâyet edilip hakkında telgraf yazıldığı bilinmektedir. Ancak bu telgraf
üzerinde imza ve ta sdikleri bulunan kişilerle görüş sağlandıktan sonra, o kimselerin
Türkçe okuyup yazamadıklarını dile getirmeleri, İsmail Seyfeddin Efendi'nin dönemin
Müftüsü Sadettin Efendi ve bazı kişiler tarafından çekişme, taraftarlık gibi nifak ve
ayrılık olaylarına m aruz kaldığını göstermektedir. Mazbatalar incelendiğinde ise
kendisinin suçsuz olduğu ve isnat edilen her şeyin tamamen garaz ve iftiradan ibaret
olduğu kayıtlarca açığa çıkmaktadır.267
İsmail Seyfeddin Efendi, aldığı tahsil ve bazı temel v azifeleri sebebiyle naiplik
sınıf ve derecelerini almaya hak kazanmıştır. Dolayısıyla sınıf ve derecelerinin
266 MŞH.SAİD.160.9.1
Ancak hastalık özrü sebebiyle kabul edememiştir. 274 Midilli Naibi iken dördüncü
rütbeden nişan-ı Osmani i’tası gerçekleşmiştir.275
getirilmiştir. İzmit kadılığından 11 Ağustos 1913/29 Temmuz 1329 tarihinde ayrıldığı
zikredilir. Kısa süreli (1 yıl) bir kadılık vazifesi gerçekleşmiştir. Meşihat makamınca
kendisinin vazifeye seçilmediği, görevden geri çekilmesinin istenilme sebebi olarak
sunulmuştur. Ancak İsmail Seyfeddin Efendi’nin ilmî donanımı ve kariyerine gölge
açılacak ilk boş kadılık kadrosuna tayin edilmesi istenmiştir. 284 Kadılıktan azledilmesi
sonucunda bir süre ma’zuliyet maaşı almıştır.285
İsmail Seyfeddin Efendi’nin hakkında kadılık yaptığı dönemde arkası
kesilmeyen şikayetler var ola gelmiştir. Bu şikayetlerin tahkikatı birçok kez
istenmiştir. Bu şikayetler kendisinin görevden ayrılmasına ilk etapta zemin
oluşturmuştur.286 Şikayetlerin araştırılması için tahkikatı yürütmei adına Kısmet -ı
Askeriye mahkemesi müşaviri Hasan Bey görevlendirilmiştir. Tahkikat sonucunda
görevine riayetsizliği ve bazı sebeplerden ötürü daha hafif görevin verilmesi tarafında
beyan su nmuştur. Hatta başka bir yere tayini veyahut bir becayiş sonucu görev
değişikliği yapılabileceği kanaatini beyan etmiştir.287
yönünden tecrübeli ve oldukça başarılı bir ilmiye mensubudur.289 Devam eden süreçte
İsmail Seyfeddin Efendi, İzmit Kadılığı’nda kalamama sebebi olarak hükkâm -ı
şer’î’nin evsaf ve nezareti hakkında Bahri Efendi’nin , 17 Temmuz 1330 tarihli
kanunun 1.maddesi gereğince bir kimsenin kadı olabilmesi için 25 yaşını tamamlaması
gerektiği açıklaması üzerine görevde kalamayacağını kendisine beyan etmiştir . Aksi
halde görevden azli gerçekleşmez ise bir hafta hapis cezasına çarptırılma ihtimalinin
olduğunu belirtmiştir.291 İsmail Seyfeddin Efendi, başarıyla geçtiği Mekteb-i Nüvvab
İsmail Seyfeddin Efendi, arzuhalinde haksız yere me’muriyetten alındığını ve
itibar ve görevinin geri verilmesini çok kez talep etmiştir. 295 Şura-i Devlet
Mazbatalarında var olan yazışmalar da bu konu üzerine gerçekleşmiştir. 296 Nitekim
kadılar’ın “La yen’azil” (azledilemez) kaidesinc e muamele görülmediğini bu dava
görülürken azli öncesi birçok kez dile getirmiştir.297
İsmail Seyfeddin Efendi, bu davanın kendisinden önceki İzmid Naibi Fahreddin
Efendi döneminde de böylesi bir durumun var olduğunu ve neticelenmediğini ifade
etmektedir. Kendi hukukunun çiğnendiğini arzuhallerinde dile getirmektedir. Haliyle
3.3.4. İsmail Seyfeddin Efendi- Bağçeşme Karyesi Camii Vakıf Akar Davası
ve Azli
İzmit Kadılığı vazifesine tayin edilen 301 İsmail Seyfeddin Efendi Bağçeşme
karyesinde bulunan cami -i şerife ait vakıf akarları hakkında y ürüttüğü davaya dair
olumsuz sonuç ortaya çıkarması sebebiyle çeşitli isnatlara maruz kalmasından ötürü
görevden azli istenmiştir. Dolayısıyla Cidde Kadısı Faziletli Ali Vahit Efendi İzmit
İsmail Seyfeddin Efendi’nin yerine İzmit Kadılığı vazifesine 11 Ağustos 1913305
tarihinde Ali Vahit Efendi başlamıştır. Dönemin Mutasarrıfı Mazhar Müfit Bey
İsmail Seyfeddin Efendi azledilme sebebini ‘bir vakıf davasında meclis -i
tedkîkat-ı şer’iyyenin kararını icra eylemediyim sebep gösterilerek azlim cihetine
gidilmiştir’ şeklinde açıklamıştır. İsmail Seyfeddin Efendi yine devamında azil sebebi
olarak gösterilen bu durum hakkında: ‘Muhalefet meselesi tevliyet-i mahkeme-i temyiz
azasından Mithat Bey’e ait bir vakfın gaspı aleyhine İzmit Evkaf Müdür Vekili’nin
yürüttüğü davada mütevelli mevcut iken Evkaf Müdürünün gasp edene hasım
olamayacağından muarazadan men’i’ne dair verdiğim hüküm kabul edilmeden ve rıza
gözetilmeyerek Meşihat Makamına müracaat edilmiştir’ der. Bu ifadesinin devamında
ise hitaben soru yöneltir: ‘Muhalefetimin vuku’u ne suretle reddedilmiştir?’ Kendisini
savunarak serzenişi: -‘Şer’-i Şerif’e uygun hakkaniyetli karar verilmesinde rehber-i
hareket etmeliyim!’ diyerek sözlerini sonlandırmıştır.307
3 4.Osmanî Nişanı
4 3.Mecidiye Nişanı
305 29 Temmuz 1329.
Efendi’nin vefat tarihi kaynaklarca bulunamamıştır. Ancak bir arşiv vesikasına göre
ailesine 5 Temmuz 1920 /5 Temmuz 1336 tarihinde yazılan müzekkere’ye cevaben 4
Temmuz 1918 /4 Temmuz 1334 tarihinden itibaren 848 kuruş maaş tahsis edildiği
bildirilmiştir. Bu yıl içerisinde vefat etmiş olması ihtimaller dahilindedir.315
259 İsmail Seyfeddin Efendi’nin Doğum Tarihi’nin düzeltilmesi istenmiştir. Bkz: BOA.DH.SN.THR.50.74
Notes on the source account
- Doğum tarihinin düzeltilmesi istenmiştir; yeni tarih veya kabul edilmiş nüfus düzeltmesi verilmediğinden açık AH 1268 kaydı korunmuştur.
- Sivil mülâzemet veya ücretsiz staj başlangıcı, bitişi ya da süresi bildirilmez. Medrese tahsili, ilmiye dereceleri ve ruûs belgelerinden internship veya sıfır maaş çıkarılmadı.
- Özet listede Musul/Hizan ve Süleymaniye/Pizdeh görevlerinin unvanları ve tarihleri yoktur. 'Zebid vilayeti Halep sancağı' ve 'Zor vilayeti Şam sancağı' ifadeleri ayrıntılı cetvelle güvenle eşleştirilemez; ayrı Halep veya Şam hizmeti ve düzeltilmiş hiyerarşi üretilmedi.
- Zebid başlangıcı AH 1 Recep 1303/5 Nisan 1886, istifası AH 25 Ramazan 1302/8 Temmuz 1885 olarak verilir. İstifa başlangıçtan öncedir; iki tarih ayrı tutuldu, hizmet aralığı veya düzeltme icat edilmedi.
- Cetvel Zor için iki ayrı numaralı satır verirken anlatı bir defa tayin der. İkinci satırın 1 Zilhicce 1312 tarihi ve 2500 kuruşu korundu; bitiş tarihi yoktur, ilk dönemle birleştirilmedi.
- Midilli iki kez teklif edilip hastalık nedeniyle reddedilmiş denirken nişanın 'Midilli Naibi iken' verildiği de söylenir. Fiilî Midilli hizmeti doğrulanmadı.
- İzmit niyabetinde fiilî maaşlı hizmet ve süre tamamlama ile iki reddedilmiş teklif birlikte aktarılır. Tarihsiz tekliflerin fiilî dönemle ilişkisi çözülemiyor; biri diğerini iptal etmedi.
- İmtihan için AH 25 Rebiüssani 1328 ile CE 8 Aralık 1912 uyumsuz yıllardır. Kanonik yıl null, iki tam yerli tarih alternatiflerde korunmuştur.
- Son Zebid tayini '1917/1333' olarak verilmiştir; 1333'ün takvimi belirtilmez. CE 1917 tutuldu, 1333 AH veya Rumi olarak zorlanmadı.
- 11 Aralık 1903/21 Ramazan 1321 tarihli arzuhalde bir yıllık İzmit kadılığı iddiası, cetvelde aynı dönemdeki Amasya niyabeti ve bir yıl sürüp 1913'te biten İzmit kadılığıyla çatışır. 1903, 1913'e düzeltilmedi; erken iddia doğrulanmış dönem sayılmadı.
- Medrese-i Nüvvab tahsilini tamamlama ve imtihan başarısı bildirilirken Medrese-i Kudât derslerini görmemiş sayıldığı da belirtilir. Kurum/ders eşitliği veya sonradan mezuniyet icat edilmedi.
- 25 yaş şartının bu kişiye neden engel sayıldığı açıklanmaz; bildirilen yaş veya doğum yılı buna göre değiştirilmedi. Bir haftalık hapis yalnız ihtimaldir.
- Kuvar, Şafiye, Has, Zebid ve Zor ayrılıkları için tahvil/istifa topluca belirtilir; her birine ayrı neden ve tarih atanamıyor. Sivas valisinin yol açtığı Amasya ayrılışının hangi döneme ait olduğu da belirtilmez.
- Firâşetlik, maaşsız sütunlu ilmiye dereceleri, Cidde, tarihsiz Kuvar/Hizan/Pizdeh hizmetleri, İzmit kadılığı ve 1917 Zebid tayini için ücret yoktur; sıfır verilmedi. Teklifler fiilî ücret oluşturmaz. Ma‘zûliyet maaşının miktar ve süresi belirtilmez. Kaynakta anchorsız bulunan Maraş 760, Antalya 2700 ve ilk Amasya 2700 kuruş ayrıca e24/e28/e30'da korunmuştur.
- Kesin ölüm tarihi bulunamamıştır. Aile maaşının 4 Temmuz 1918 başlangıcı ölüm günü değildir; 5 Temmuz 1920 yazışma tarihidir. 1918 ölümü yalnız yazarın ihtimalidir.
Documentary sources
- Meşihat arşivine göre İzmit uleması (1890-1919)
CUMA BUĞDAYCI · 2023 · Pages 83, 84, 85, 86, 87, 88, 89, 90, 91, 92, 93, 94, 95
Birth
Şafiye
Şafiye müdürü
600 kuruşCalculated age 26
Place not recorded
Infisal
Calculated age 26
Zebid naibi (İstifa)
Calculated age 34
Mekke ve Medine
Mekke ve Medine firâşetliği
Calculated age 34
Zebid naibi
1,500 kuruşCalculated age 35
Hülle
Hülle naip vekili
1,500 kuruşCalculated age 35
Mutasarrıf vekili
1,500 kuruşCalculated age 36
Place not recorded
Görevin sona ermesi
Calculated age 36
Zor merkez naibi
2,500 kuruşCalculated age 40
Zor merkez naibi
2,500 kuruşCalculated age 41
Continuing service as described
Place not recorded
Görevin sona ermesi
Calculated age 41
Zor merkez naibi
2,500 kuruşCalculated age 44
Antalya naibi
2,700 kuruşCalculated age 49
Amasya naibi
2,700 kuruşCalculated age 53
Amasya naibi
2,700 kuruşCalculated age 54
Continuing service as described
Amasya naibi
2,700 kuruşCalculated age 55
Continuing service as described
Place not recorded
Infisal
Calculated age 55