Mehmed Hayri Efendi

Bin iki yüz yetmiş dokuz senesinde Priştine kasabasında tevellüd etmişdir.409

Mekteb-i Harbiye-i Şâhâne'de müntehi seneye kadar tahsilde bulunmuş ise de şehâdetnâme almaksızın doksan dokuz senesinde silk-i askeriden hasbe'l-icâb afv olunması cihetle memleketi olan Priştine'ye avdet etmişdir.410 Orada vilâyet gazetesi muharrirliğiyle vilâyet tercümânlığı hizmetlerinde bulunmuşdur. Üç yüz üç senesinde Siroz'da küşâd olunan mekteb-i i'dâdî mülki müdîrliğiyle ba'zı ulûm muallimliklerine ta'yîn olunmuş411 ve mekteb-i mezbûrun intizâm ve terakkisi husûsunda fevka'l-âde say u ikdâm eylemişdir. Üç yüz altı412 senesinde mezkûr müdîrlikden infisâl etmiş ve sene-i merkume zarfında avâtıf-ı alem-şümûl hazret-i padişâhîden rütbe-i sâlise inâyetle Eskişehir kaymakamlığına ta'yîn buyurulmuşdur. 413

409 Ulemadan Salih Paşa'nın oğudur.

410 "Manastır Mekteb-i İ'dadi-i Askeri'de öğrenim görmüş, mekteb-i idadi ve harbiye-i şahanede bulunduğu sınıflarda derecelere girmiş, son sınıf öğrencilerinden iken yüce vekillerin maaşları hakkında bazı dedikoduda bulunmasından dolayı ihrac olunmuştur. Türkçe ve Fransızca konuşur ve yazar. Arnavudca ve Islavca'ya aşinadır. İhracından sonra Priştine'de inşaat komisyonu riyasetinde vesair bazı geçici işlerde istihdam olunmuştur." (BOA SAD 42/232)

Coğrafya ve Hendese, Hesab ve Cebir muallimliklerinde bulunmuştur. Siroz Mekteb-i İ'dadisi müdavimlerinden ve Bulgar milletinden İstoyan ve diğer bazıları tarafından maarif-i umumiye nizamatına muhalif tedrisatta bulunduğu ihbar olunması üzerine 21 Receb 1307'de infisal etmiştir. Yargılanmaya alınmak üzere işinden el çektirilip icra kılınan muhakeme neticesinde sur-ı şehadet ve ifadata nazaran tedrisat vakıa devlet ve millet aleyhinde olmayıp talebenin eğitimi fikirleri için örnek olarak verilmiş olduğu izahattan ibaret bulunduğu anlaşılmış olduğundan beraatine karar verilmiş ve 1309'da memuriyetine iade edilmiştir.

413 "Rüşvet, kötü hal ve hareketleri olduğuna dair varid olub manzur-ı ali buyurulan Müftizade Ahmed Şakir mühürlü varaka üzerine mahalline gönderilen teftiş-i askeri komisyon-ı ali azasından Ahmed Hilmi

Paşa tarafından icra edilen tahkikat üzerine ihbar olunan on maddenin hiçbiri isbat edilemeyip çoğunun gerçek dışı olduğu ve bazılarının doğruluğu kestirilemediği ve sahib-i varaka ile ifadesini tasdik eden Zeytunzade Tevfik Efendi'nin kaymakamla dargın olmaları sebebiyle taarruz teşebbüsde bulunmaları bulunduğu melhuz ve kaymakamın iktidar ve hüsn-i idaresi işidilmekde olunmuş ise de defaatle şikayat vuku' bulduğu ve işten el çektirildiği bildirilmiştir." (BOA SAD 42 / 202, 4 Madde )

Asakir-i Şahane erzakı borç ödemesi mes'elesi ve maliye işlerine müdahalesinden dolayı 18 Muharrem 1320'de azl edilmiştir. Ancak yapılan inceleme sonucunda muhasebeci tarafından yapılan safiyattan iştirakine dair bir kayıt bulunmamıştır. ( Ayrıntılı bilgi için bak SAD 80/6)

Üç yüz yedi tarihinde dördüncü rütbe Mecidî nişân-ı zî-şânı ihsân buyurulmuş ve üç yüz sekiz tarihinde terfîân rütbe-i sâniyeye nâil olmuşdur.414

414 14 Rebiü'l-evvel 1308'de uhdesine rütbe-i selaâse ve Eskişehir Kazasında Osmaniye karyesinde inşa olunan cami-i şerif ve mektebin emr-i inşaatındaki hizmetlerinden dolayı 19 Rebiü'l-âhir 310'da rütbe-i sâniye sınıf-ı sânisi tevcih ve Sultaniye karyesinde iskan edilen muhacirine zahire tedariki hizmetine mukafatan 1309 Recebi selahininde Mecidi nişanı ihsan buyurulmuştur. 19 Safer 1318'de rütbe-i sâniye sınıf-ı mütemâyizi, 24 Rebiü'l-evvel 319'da ikinci rütbeden Mecidi ve 7 Rebiü'l-âhir 1323'de rütbe-i refiâ-i mir-i mirâni tevcih buyurulmuştur. ( BOA SAD 150/115)