Ömer Lütfü Bey

Kilim tüccarından Hacı Mehmet Bey'in mahdûmudur. 1272 senesi evahirinde

Dağıstan’da tevellüd etmiştir. Mekteb-i Sıbyanda mukaddemât-ı ulûmu ba’de’t-tahsîl

Bayezid Rüştiye Mektebinde sarf ve nahiv-i Arabi ve isagoci ve feride ve vaz’iye ve

kavaid-i Farisi ve gülistan ve hesab ve coğrafya ve mahreç aklamında dahi edebiyat

ve gülistan-ı bostan ve baharistan ve fenn -i hesab ve cebir -i ala ve ilm -i hendese ve

coğrafya-yı Osmani ve tarih-i umûmi ve Osmani ve Fransızca okumuştur. Arapça ‘ya

aşinadır. Türkçe kitâbet eder.

müdüriyetine ta’yin ve 98 senesi Ziʼl-kaʻdesinde vaki olan istifâsına mebni azledilmiş

Hidemat-ı mezkûrdan yekdiğerine nakil ve tahvil ve ilga ve ist ifâ suretleriyle

infisal ederek vezaif -i memuriyesinden dolayı taht -ı muhakemeye alınmamış ve

müttehim olmamıştır. Mûmâ-ileyhin ber-minval-i muharrer bulunduğu Üsküp idâre-i

Rüştiyesi ile mahreç-i aklam şehadetnâmeleri ve üçüncü sınıf kaymakamlığa intihab

olunduğuna dair memurin-i mülkiye Komisyonundan verilmiş olan 20 Ziʼl-hicce sene

99 tarihli intihap varakası mûmâ-ileyh tarafından gösterilerek komisyonca mütalaa ve

yine kendisine iade kılınmıştır. 12 safer 302, 20 Teşrîn-i Sâni sene 300.

Mir-i mûmâ-ileyh hakkında olunan şikayattan dolayı lüzum -u tebdili Tefer

Sancağı Meclis İdaresi'nden ba -mazbata iş’ar olunduğuna binaen 1304 senesi Şehr-i

Şaʻbân'ı Şerif inin 6’sında Vilayetçe azlolunduğu halde 1305 senesi şehr-i recebi

kılınmıştır. Şikayat -ı mezküreden dolayı mahallince tetkikat -ı evveliye icra olunup

mûmâ-ileyhin taht -ı muhakemeye alınması icap edecek bir şey, tebeyyün etmediği

evrak-ı tahkikiye ve istimtakiyeden anlaşıldığı ve kaza -i mezkür Kaymakamlığı

müddeti idâresince emval-i emiriye ve hukuk-u şahsiyeden zimmet ve ilişiği olmadığı

Vilayet-i müşârun ileyha meclis idâresinin 3 Kânûn-ıi 304 tarihli mazbatasının Hicriye

Kazası İdare meclisinden musaddak suretinde ve kaza -i mezbûr İdare Meclisi'nden

tanzim ve Tefer Sancağı Meclis İdaresi'nden tasdik edilip merbut bulunan 22 Mart

sene 304 tarihli mazbatada gösterilmiştir.

ileyhin rütbesi 1308 senesi Muharrem'in 25’ine sâniyen Sınıf-ı Sânisi terfi

buyurulmuştur. Mûmâ-ileyh mahalli hevasıyla intizac edemediğine dair istid’ası ve

olunmuştur. Mûmâ-ileyhin Van Vilayetinden bildirilen birtakım yolsuz

muamelatından naşi azlıyla yerine diğerinin ta’yini hakkında İntihab-ı Memurin

komisyonu mazbatasıyla müteferriatının leffiyle ifâ-yı muktezasına dair dâhiliye

Nezâret-i celilesinin tezkeresi ve mûmâ-ileyhin bazı isti’taf ve ifâdeyi mutazammın

arzuhali ve Nezâret-i muşarunileyha ile bil- muhabere cereyan eden müzakerat üzerine

şura-yı devlet dâhiliye dairesince bir madde -i muayyene iktiran edememiş olan

isnadatın kaffesinden ve teberriğ eylediği ve muceb -i azil ve mani-i istihdam bir hali

görülemediği anlaşılmakla beraber Vilayetçe dermeyan edilen esbab ve mehazinden

dolayı kaza-i mezbûrda iade-i ibkası da münasip olamayacağından sınıfına muadil bir

kaza kaymakamı ile becayişi tezekkür kılındığı 23 Şevvâl sene 1301 tarihi ve 8

numaralı tezkere-i samiye ile tebliğ buyurulmuştur.

mektepte ianeten tamirinde gayretini takdiren Vilayet-i müşârun ileyhadan kendisine

yazılan tahrirat ve terfian birinci sınıf kaza Kaymakamlığına intihap edildiğine dair

İntihab-ı Memurin komisyonunun 5 Mart sene 306 tarih ve 268 numaralı

intihabnâmesi Sicill-i ahvâl Daire-i Umûmiyesince aynen görülüp kendisine iade

nakil buyurulmuştur. Mûmâ-ileyh Hidemat-ı maktuasına mebni 1313 senesi Şaʻbân'ın

3’ünde dördüncü rütbeden Mecidî nişân-ı zîşanı ihsan buyurulmuştur. Mûmâ-ileyhin

gayr-i meşruasının mürevvici olan bazı müteneffizana meclubiyeti ve muamelatı

ivraz-ı şahsiyenin istilzam eylediği icabata göre idâreye mecburiyeti neticesi olarak bir

kariye muhtarlığına ahalinin kısmı azamına rağmen bir tarafın arzu ettiği adamı ta’yin

etmesiyle iki taraf arasında şiddetli bir mudarabe ve mukatele vukuuna sebebiyet

vermesi ve bazı nevahi-i kesb-ü müteneffizlerini sebeb-i ağnam-ı mektume taharisine

memur ederek onlar da ihbariye kazanmak veya. kazandırmak için bazı kura ahalisi

namına ağnam bulunup ta’dad etmeksizin kaçak göçek kesmelerinden dolayı ahali

meyanına tefrika girerek yek diğeriyle uğraşmaya başlamalarıyl a idâre-i kazayı

sektevar etmesi ve haysiyet ve nüfûsu zail olması gibi Ahvâlinden vesaire

kaymakamlarca tekrar bir devir ve seyahati icap edeceğinden ve hakkındaki şikayetin

alel-usul tah kikat icrasıyla sübutu halinde yalnız azl ile itt ifâ olunması kâfi

olamayacağı gibi idâre-i muceb-i azil add eder ise de bila-sübut tercüme-i hâline tezyil

ve tescili muvafık -ı ma’delet olamayıp mamafih atiyen intihap için dahi bali -i işgal

olacağından ba’de -ezin bu gibi Ahvâlde ahkamı nizamiyeye tevfik -i muamele

olunması lüzumunun Vilayet-i müşârun ileyhaya tebliği ile beraber tercüme-i hâline

ona göre tescili ve atiyen hakkında yukarıda okuyamadığımız kelime de atiyen

hakkında olunabilecek muamelenin ta’yini için şikayat -ı vakıa hakkında izah nâme

ahkamına tevfiken tahkikat-ı evveliye icrasıyla evrakı tahkikiyenin irsali hususu dahi

ilave-i tebligat olunmak üzere mücerret mülahazat -ı maruzaya binaen azliyle yerine

diğerinin ta’yini tezekkür edilmesi üzerine ve bil -isti’zan şeref müteallik buyurulan

irade-i seniye-i hazreti padişahi mucebince 1316 senesi Şaʻbân'ın 4’ünde azledilmiştir.

Mûmâ-ileyhin müşahit olan Hidemat -ı hasenesine mebni 1317 senesi saferi

gurresinde terfian Rütbe-i sâniye Sınıf-ı mütemayizi tevcih buyurulmuştur. Mûmâ-

ileyhin memuriyet-i ahiresi olan Kilis Kaymakamlığı'nda esbab-ı infisalinin tedkiki

hakkında Şura-yı devlete ita eylediği arzuhal ve merbutatı üzerine mülkiye dairesinden

bit-tanzim komisyona havale buyrulan 31 Temmuz sene 315 tarih ve 1242 numaralı

mazbatada mûmâ-ileyhin esbab -ı infisali Dâhiliye Nezâreti Celilesi'nden istifsar

olunamayarak cevaben varid olan 16 sefer 317 tarihli tezkereye m elfuf memurin

bunda kaymakamın mesuliyeti icap eder. Muhalif nizammı bir hal ve hareketi

bulunmadığı ve alel -husus Vilayetin salifü’z zikir 17 Şubat 314 tarihli mazbatasının

bir fıkrasında kaymakamı mûmâ-ileyhin dirayet ve iktidarı ve emri tahsîlinde ikdamı

tasdik kıl ınarak aleyhinde dermiyan olunan sair maddeler dahi delail ve emarat -ı

Kânûn-ıiyeyi havi kılıp evrak -ı müsbiteye müstenid olup isnadat -ı mücerrede

kabilinde olduğu anlaşılmış olmasına ve tercüme-i hâline nazaran mani-i istihdam bir

hali görülemediğinin dâhiliye Nezâretine havalesi tezekkür kılındığı gösterilmiştir.

derkar bulunduğu cihetle lisan-ı mahalliye aşina olan mûmâ-ileyh Ömer Lütfü Bey ile

dahilinde vesair kaymakamlıklarda Hidemat -ı hasenesi mesbuk ve lisan ve emzice -i

Araba vakıf olduğunu tercüme-i hâlinin tedkikinden anlaşıldığına ve gerçi memuret-i

ahiresi olan Kilis Kaymakamlığından hakkında bazı iş’ar vukuuyla infisal eylemiş ise

de bil-ahere Vilayetten hüsn-ü hal ve reviyyeti tasdik edilerek hakkındaki isnadattan

şura-yı devletçe de teberri eylediğine binaen tercihen tasdik-i memuriyeti, ekseriyetle,

Mûmâ-ileyhin 1320 senesi Muharrem'inin 26’sında terfian Rütbe-i evveli sınıfı

sânisi tevcih ve üçüncü rütbeden nişân-ı ali-i Osmani ihsan buyurulmuştur. Gat Kazası

isti’lama cevaben ve re’sen Trablusgarp Vilayeti vekaleti celilesinden tevarüd eden 26

Mart sene 321 ve 12 Şubat sene 321 tarihli muharrirat ile kezalik dâhiliye Nezâret-i

celilesinin 12 teşrini 321 tarihli tezkire-i cevabiyesinde mûmâ-ileyh hakkında şikayette

bulunanların kesretine binaen tebriye -i mazbatası alamadan gittiği ve rıza -i aliye

mugayyir Ahvâl ve muamelatın vukuu icra ettirilen tahkikat neticesinde tebeyyün

eylediğine mebni bu babda evrak-ı tahkikiye'nin şura-yı devlet riyaset-i celilesine tevdi

olduğunu göstermiştir.

Mûmâ-ileyhin Kazan Sancağı mutasarrıflığı vekaletinde bulunduğu sırada

vukua gelen muamelatına dair Trablusgarb Vilayeti vekaletince icraa kılınan tahkikatı

havi evrakın takdimiyle, ifâyı muktezası ifâdesine dair dâhiliye Nezâretinin şura-yı

devlete havale buyurulan 8 Rebîʻüʼl-Âhir sene 323 tarih ve 1337 numerolu tezkeresi

mülkiye dairesinde kıraat ve tetkik olunarak evrak-ı tahkikiye münderacatına nazaran

mûmâ-ileyhe isnad olunan mevad-ı şati ve Mısır'a ve Hafra ve Sis ve diğer mülhekat-

ı livada münhal mal kitâbetleri vezaifini uzun müddet mahalleri sandık emanetlerine

ilave etmesi ve şat -i mal katib -i esbak -ı müteveffâ Şerif Mehmedi muhasebe

bahanesiyle merkez livaya celb ve bir buçuk sene bil-muhasebe ve bila-icab alıkoymuş

ve Sis müdürü veya Şazeli Efendinin hane ve istiphane ve esb ve bahçesi fr uht ile

müdürlüğüne iade olunması ve Şati ve Sis mal katipleri Abdullah ve Hasan Efendiler

zimmetinde emval-i emiriye olduğu halde istihdam olunmaları ve Şati naib -i esbakı

müteveffâ Ahmet El Batar'ın zevcesi jandarma mülazımı Hacı Sünnusi Efendi

tarafından darp edilerek müteessiren vefat eylediği halde mülazım -ı mûmâ-ileyhi

himaye ve cinayetine imaz-ı ayn etmesi ve Sufi bin Musa namında ve yirmi üç yaşında

ümmi bir adamın Hacı Sünnusi vasıtasıyla bahçesi satılıp Hafra ve şarkiye

müdüriyetine ta’yin olunması ve miri hurması senevi 150 bin keyl etmesi mu’tad iken

dikkatsizliği sebebiyle yalnız 25 bin keyl etmiş ve 70 bin keyl tahmin olunan 319

senesi acizin hurmaları asımanının sandıka yatırılmaması ve yüzbaşı Yaver Ağa ile

müşterekten vadi-i şarki ve hazıra ve şarkı Sis Nahiyelerinde 100 bin kuruşa karib fırka

muamelesi icra etmesi ve maaşatını Sis Nahiyesinden fırka suretiyle alması ve Sis

Nahiyesi sandık emini ve mal katibi vekiline Sis fırkada emval -i emiriye eylediğine

dair ahaliden ve meclis-i mahalliden mazbata verilmesi ve o sebeple Nahiye müdürü

Ali bin Rıza azl olunarak sandık eminine bir şey yapılmaması ve mal katipliği

vazifesinden ilaveten mûmâ-ileyhe gördürülmesi ve muhasebeci vekili Ahmet Celali

Efendi'nin mûmâ-ileyh Ömer Lütfü verdiği 10 Hazira n 321 tarihli iki pusulada

gösterildiği vechile tevarih-i muhtelifede 39 bin 69 kuruşluk tahsîlat vukuu keyfiyeti

ve Şati naib -i esbakı Süleyman Efendi ile beraber gittiğinde üç yüz kantar natronun

Hacı Sünnusi müdahalesiyle sirkat ve mazbatası livaya irsa l olunması ve merkez

mülakat-ı liva tahsîlat-ı miriyesi Hacı Sünnusi Efendi'ye ahiren icra ve kabz ve dar

ettirmiş ve 318’le 19 senelerinde 331,458 ve 302,375 ve bila-senet 10083 kuruş cihet-

i askeriyeye vermiş ve Şati kaymakam -ı Vekil-i Esbak-ı Mehmet Bal iye'den 30000

kuruş alarak cinayetle mevkuf iken tahliye etmesi maddelerinden ibaret olup müddei-

i umûmiliğin mütalaanâmesinde dahi ifâde olunduğu üzere Şati Kazası mal müdür-ü

esbakı Şaplı Hasan Efendi 30 Nisan 319 tarihinde azledilerek kaza sandık emini

Sünnusi Efendi 20 Nisan 321 tarihine kadar müdüriyet-i mezkûreyi vekaleten ifâ ettiği

ve Sis Nahiyesi mal katibi Abdullah efendi 28 Şubat 318 tarihinde azledilerek dâhiliye

sandık emini Mehmet Sakit Efendi 2 Ağustos 320 tarihine kadar kitâbet-i mezkûre

vekaletinde kaldığı ve bunlardan ma’da mülhakat-ı livada zaman -ı idâresinde mal

katiplerinin mevcut olduğu Kuyud -u Muhasebe ile sabit idiği ve Şati mal müdürü

esbakı Mehmet Şerif'in esna -yı memuriyetinde zimmetine geçirmiş olduğu emvali

emiriyyenin tahsîli zımmında merkez livaya celp edildiğine dair bir kayıt görülemediği

gibi memuriyet-i sabıkasından zimmettar olduğu ve zimmet-i mezkûrenin bir kısmını

hıyanette tevdi etmiş olup olup mütebakisi Şati’de bulunan veznesi tarafından el’an

te’diye edilmekte bu lunduğu ve Sis müdürü Şazeli Efendi, hane ve esb ve bahçesi

füruht ile müdürlüğe iade olunması hilaf -ı hakikat olduğu Şati ve Sis mal katipleri

Abdullah ve Hasan Efendilerin zimmet -i miriyesi bulunduğuna dair bir kıyye

görülemediği ve Ahmet El Batar'ın zev cesini darb ile vefatına sebebiyet veren

mülazım Hacı Sünnusi Efendiyi himaye ve sahabet eylediği gayri sabit bulunduğu ve

Sufi bin Musa meclisi idâre-i livanın 8 Kânûn-u Sânî 319 tarihli kararıyla hazıra ve

Şarkiye Müdür vekaletine ta’yin edilmiş ise de bahçesi satılması keyfiyeti gayrivaki

isnattan ibaret bulunduğu ve miri -i hideması senevi 150,000 keyl etmesi mutat iken

dikkatsizliği sebebiyle 25,000 etmesi maddesi muhasebe -i liva varakasına nazaran

doğru olmamakla beraber emsaline nispe tle tahsilatta gayreti vuku bulduğu ve 319

senesi acizin hurmalarının 70,000 keyl tahmin edildiği hakkındaki ihbarat bi -asıl ve

esas olup miri hurmaların asımanı gibi sandığa yatırılmamakta ve eşcarın bulunduğu

mahal ve bir gûne mahsup edilmekte bulunduğu ve mutasarrıf-ı mûmâ-ileyh Yaver

Ağa ile müştereken veyahut maaşatını almak suretiyle münferiden fark icra etmesi

sabit olamadığı ve Sis Nahiyesi sandık emininin Sis Nahiyesinin emval-i emriyesinin

fırkada isti’mal eylemesi maddesi kavli mücerredde kalmadı ğı ve sahip ve Hacı

Sünnusi Efendinin liva tahsîlatını ve sarf ettiğine dair bir kayıt görülememiş ise de

tahsîlatın bir kısmının Sünnusi Efendi vasıtasıyla mutasarrıf -ı mûmâ-ileyh maaşatına

mahsuben irad kaydedildiği ve tahsîli emvalde Sünnusi Efendiyi istihdam bi-emri tabi-

i ise de emval -i müs tahsîle Ağa'nın tarafından sarfı hakkında kayıt olunmadığı

muhasebe-i livadan ifâde edilmiş olmasına nazaran bu maddedeki mesrurat -ı mûmâ-

ileyh Ömer Lütfü Beyin maaşatına mahsuben tahsîlatın bir kısmının irad -ı masra f

ettirilmesinden ibaret olduğu ve Şati kaymakam vekili esbakı Mehmet Baliye'nin

cinayetle mevkufken tahliye olunması memurin-i muhakematındaki usulü müttahizeye

nazaran mugayyir -i usule olmayarak ancak merkûmdan 30,000 kuruş alınması

hakkındaki isnadı kavl -i mücerredede kaldığı mevad -ı saire delailden ari bulunduğu

evrak-ı tahkikiye vüfatından anlaşılmış ve şu halde Ömer Lütfü Bey'in mevad -ı

mezkûreden dolayı mesuliyet ve muahazesine mahal bulunmamış olduğundan cevaz-

ı istihdamının dâhiliye Nezâretine havalesi ve memurini mülkiye komisyonunun

malumat itası tezekkür kılındığı, daire -i mezkûrede bit -tanzim havale buyrulan 11

Eylül 322 ve 2063 numaralı mazbatada beyanat kılınmıştır.

üzerine ve bil-isti’zanın şerefsadır olan irade-i seniye-i hilafetpenahi mucebince 1327

senesi Rebîʻüʼl-Âhirinin 27’sinde bin 5,000 kuruş maaşla liva -i mezkûr

İş bu zeyl 112 80’inci zeyl defterinin 31’inci sahifesinde mukayyet mülga Gat

Sancağından münfasıl mutasarrıf Ömer Lütfü Bey'in zeylinden ma -baattir. Mûmâ-

ileyhin yerine tensik komisyonunun mazbatasının leffi ile dâhiliye Nezâretinden vuku

bulan işar üzerine ve bil -istizan şeref sadır olan irade -i seniye -i mucebince sene -i

mezkûre Şaʻbânının 23’ünde diğerinin ta’yini cihetiyle infisali vuku bulmuştur.

Mûmâ-ileyh tarafından istidayı madaleti havi bit-takdim şura-yı devlete havale

buyrulan arzuhal, dâhiliye Nezâret-i celilesinden celp edilen evrak -ı tensıkıye ile

mülkiye dairesinde kıraat olunarak icra kılınan tahkikat ve muhaberata nazaran mûmâ-

ileyhin caizü’l istihdam addına kanaat hâsıl olmuş olmağla ana göre ifâyı muamele

olunmasının Nezâret-i müşârun ileyhaya iş’ari tezekkür kılındığı ba-buyrulduyu sami

tebliğ buyrulan ve sicill-i memurin müdüriyetine tevdi kılınan 2 Haziran sene 327

tarih ve 673 numaralı mazbata'da beyanat kılınmıştır.